پالیسی ها و طرزالعمل ها
امارت اسلامی افغانستان
وزارت تحصیلات عالی
پوهنتون بادغیس
معاونیت امور علمی و محصلان
آمریت تحقیقات و مجله علمی
پالیسی آمریت تحقیقات و مجله علمی
سال: ۱۴۰۴
مقدمه:
چنانچه بر همگان آشکار و هویدا است که عامل اصلی پیشرفت، ترقی، تکامل و سعادت جامعه بشری ایجاد و استفاده بهینه از مسائل علمی و کادرهای علمی میباشد. کشورهای پیشرفته و تکامل یافته با ایجاد طرزالعمل و حمایت جدی از برنامههای تحقیقی– علمی در بخشهای مختلفی از جمله نهاد های تعلیمی و تحصیلی، توانتسه اند کشور را بسوی رفاه و آسایش با اختراعات و اکتشافات فراوان هر روز بیشتر از گذشته به جهانیان نمایش دهند. مسلم است کشورهای که نیروی بشری و نهاد های تعلیمی آن بیشتر با برنامههای تحقیقی - علمی سروکار داشتهاند؛ بیشتر به نتیجه مطلوب و سعادت دنیوی رسیدهاند. کشور عزیز ما افغانستان که از جمله کشورهای رو به انکشاف بوده و توجه کمتر صورت گرفته که عدهای از استادان با میتودولوژی تحقیقات علمی، کمبود امکانات مادی، فزیکی و لابراتواری جهت انجام تحقیقات علمی و پایین بودن سطح کمیت و کیفیت تحقیقات علمی در نهادهای تحصیلات عالی و نیمه عالی افغانستان و به منظور انسجام و تنظیم امور تحقیقات علمی که به نیازمندیهایدانش معاصر افغانستان پاسخ داده بتواند. چنانچه بورد تحقیقات علمی وزارت تحصیلات عالی افغانستان پالیسی تحقیقات علمی تحصیلات عالی افغانستان را مطابق معیارهای پذیرفته شده طرح و ترتیب نموده است. وجود پوهنتونها و مؤسسات تحصیلات عالی دارای قابلیت اجرای تحقیقات علمی معیاری در سطح ملی و منطقه وی به منظور کسب دانش و مرفوع ساختن نیازمندیهای ملی کشور، دیدگاه عمده این پالیسی را تشکیل میدهد. بر مبنای این پالیسی، پوهنتون بادغیس نیز از طریق فراگیری میتودولوژی تحقیقات علمی و انکشاف مهارتهای تحقیقی استادان، تلاش مینماید تا از یک طرف در راستای ایفای مسئولیتها و مکلفیتهای علمی و اکادمیک استادان، و از جانب دیگر در راه رشد علمی، مسلکی و تقویت روابط ایشان با همدیگر و نهادهای علمی، همکاری صورت گرفته تا در تحقق اهداف پالیسی کمک گردد.
وضعیت فعلی
امنیت، صلح و ثبات یکی از پیش شرطهای اصلی جهت رشد و پیشرفت هر جامعه میباشد. اما متاسفانه نزدیک به چهار دهه جنگ در افغانستان ویرانیهای فراوان؛ از جمله ویرانی شالودههای علمی و تحقیقی کشور را به دنبال داشت. برای جبران ویرانیهای جنگها در افغانستان، اکنون فرصتهای خوبی فراهم شده است. در این راستا کارهای فراوان اما غیر بسنده در زمینههای ارتقای ظرفیت علمی استادان، احیاء و انکشاف زیرساختها، رشد تحقیقات علمی، نوسازی نصاب تحصیلی و انکشاف مؤسساتی در پوهنتونها صورت گرفته است. در حال حاضر داشتن تعدادی از استادان مجرب با درجات تحصیلی عالی و مهارتها در تحقیقات علمی، موجودیت تسهیلات زیربنایی در مراکز تحقیقات علمی و داشتن امکانات دسترسی به تکنالوژی معلوماتی در تعدادی از پوهنتونها نقاط قوت در عرصه تحقیقات علمی محسوب میشود. موجودیت بورد تحقیقات علمی در سطح وزارت، موجودیت وجوه مالی کوتاه مدت در بودجه انکشافی و بالاخره نیازمندی جامعه به تحقیقات علمی فرصتهای را در اختیار استادان قرار میدهد. در حالیکه آشنایی کمتر عده کثیری از استادان با میتودولوژی و مهارتهای تحقیقات علمی، کمبود تسهیلات لابراتواری در اکثر پوهنتونها، ناکافی بودن منابع علمی در عدهای از مؤسسات تحصیلات عالی، علاقمندی کمتر بعضی از استادان به تحقیقات علمی و عدم موجودیت منابع مالی در بودجه عادی جهت پیشبرد پروژههای تحقیقاتی، از نقاط ضعف در عرصه تحقیقات علمی شمرده میشود. ضعیف بودن ارتباط علمی و مسلکی میان پوهنتونها و مؤسسات تحصیلات عالی دولتی و خصوصی، استفاده کمتر از نتایج تحقیقات علمی استادان در ساحات عملی و عدم آشنایی کافی اکثریت مؤسسات دولتی و خصوصی در خصوص ارزش تحقیقات علمی به هدف رفع مشکلات و پیشرفت کاری شان، از زمر ه چالشها در عرصه تحقیقات علمی میباشد.
اهداف:
هدف عمومی:
تقویه تحقیقات علمی در پوهنتون بادغیس و مبادرت به علم آفرینی در کشور.
اهداف اختصاصی:
۱ . رشد و انکشاف مهارتهای اعضای کادر علمی با معیارهای منطقوی و جهانی در عرصه تحقیقات علمی هدفمند و مورد نیاز کشور به شمول تحقیقاتی که غرض ترفیعات علمی اجرا میشود.
۲ . فراهم آوری تسهیلات لازم برای اعضای کادر علمی جهت انجام کارهای علمی و تحقیقاتی در پوهنتون.
۳ . استفاده از نتایج و دست آوردهای تحقیقات علمی در رشد و انکشاف علمی، مسلکی، اقتصادی، اجتماعی و رفاهی همه گانی جامعه.
۴ . توسعه و تحکیم روابط و همکاری میان پوهنحی های و اعضای کادر علمی در بخشهای تحقیقاتی.
مأموریت:
در این پلان موارد ذیل به عنوان مأموریت مد نظر قرار دارد:
تقویه و گسترش تحقیقات علمی در سطح پوهنتون بادغیس
از آنجاییکه تقویه دانش و مهارتهای تحقیقاتی اعضای کادر علمی، نکته کلیدی در پیشبرد تحقیقات علمی پنداشته میشود؛ بنا بر این منظور آمریت تحقیقات و مجله علمی پوهنتون بادغیس به تدوین و تدویر برنامههای مشخص آموزشی در بخشهای و روشهای تحقیق، طرز نوشتن مقالات علمی، نمونهگیری، جمعآوری دیتا، تهیه گزارش تحقیقی و ارایه آن و غیره میپردازد. فراهم آوردن تسهیلات آموزشی در ساحه تحقیقات علمی برای استادان جهت برآورده شدن این هدف موارد ذیل به دست اجرا قرار داده میشود:
در قدم نخست برای اعضای کادر علمی در پوهنتون، کورسهای آموزشی تحقیقات علمی به منظور توجه آنها در این زمینه دایر میگردد.
در قدم دوم در سطح پوهنتون کورسهای آموزشی تحقیقات علمی دایر و از این طریق تعدادی از استادان پوهنحیها آموزش میبینند. استادانیکه کورسهای فوق الذکر را فرا میگیرند آنرا در پوهنحیها تطبیق کنند.
تشکیل آمریت تحقیقات و مجله علمی و ترکیب اعضای کمیته تحقیقات علمی
الف: تشکیل آمریت تحقیقات و مجله علمی: در این مرکز بستهای زیر باید موجود باشد؛
آمریت تحقیقات و مجله علمی یک بست
مدیر نشرات تحقیقی علمی و کتابخانه یک بست
مدیر ثبت اسناد و مراسلات یک بست
کارمند خدماتی یک بست
ب: ترکیب کمیته تحقیقات علمی پوهنتون بادغیس به علاوه پُست های فوق الذکر، قرار زیر به شکل متناسب به تعداد پوهنحیها میباشد.
آمر تحقیقات و مجله علمی منحیث رئیس جلسه تحقیقات علمی و مسئول کمیته تحقیق.
از هر پوهنحی حداقل یک استاد با درجه حداقل ماستری که در کار های تحقیقی تجربه داشته باشد به حیث عضو.
یکی نفر از بین اعضای کمیته منحیث منشی شورا تعیین میشود.
فراهم آوری تسهیلات جهت استفاده از نتایج تحقیقات علمی:
موارد ذیل در تحق اهداف فوق مد نظر گرفته شود:
- کمیتههای تحقیق پوهنحیها با آمریت تحقیقات و مجله علمی پوهنتون ارتباطات علمی را برقرار سازند.
- نتایج تحقیقات علمی از طریق وبسایت، مجلات علمی و تدویر کنفرانسهای علمی- مسلکی مشترک با هماهنگی آمریت تحقیقات و مجله علمی پوهنتون نشر و ارایه گردد.
- موسسه تسهیلات لازم (انترنیت، کتاب و غیره) را فراهم نماید.
- تحکیم روابط علمی و مسلکی بین اعضای کادر علمی پوهنتون؛ به این منظور اعضای کمیتههای تحقیق پوهنحیها جهت تبادل تجارب علمی در راستای تحقیقات علمی به منظور تحکیم روابط علمی و مسلکی جلسات، کنفرانسها و سمینارهای مشترک علمی را دایر مینمایند.
- توسعه دهی تحقیقات علمی در ساحات مختلف به هدف رشد و انکشاف علوم و رفاه جامعه.
- راه اندازی برنامههای تحقیقات علمی در سطح پوهنتون به منظور حل مشکلات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی زمینه رشد و انکشاف علوم و رفاه جامعه را مساعد میسازد.
لایحة وظایف بورد تحقیقات علمی پوهنتون بادغیس قرار ذیل میباشد
- طرح و پیشنهاد جهت فراهم آوری منابع مالی در بخش تحقیقات علمی.
- جستجوی راههای تقویه تحقیقات علمی در پوهنتون بادغیس مطابق پالیسی تحقیقات علمی.
- تشریک مساعی با کمیته تحقیقات علمی (آمریت تحقیقات و مجله علمی) در پوهنحیها جهت بهبود و ضعیت تحقیقات علمی.
- تشخیص آثار برجسته تحقیقی سال، مطابق طرزالعمل به منظور قدردانی و اعطای مکافات.
- اشتراک اعضای بورد در جلسات کمیتههای تحقیقات علمی پوهنحیها عندالضرورت.
- نظارت از تطبیق محتوای پالیسی استراتیژیک تحقیقات علمی.
- تدویر کورسهای کوتاه مدت جهت ارتقای ظرفیت در ساحه تحقیقات علمی.
- برگزاری جلسات ماهوار.
ساختار کمیته تحقیقات علمی :
موقعیت کمیته: آمریت تحقیقات و مجله علمی
مسئولین کمیته: پوهندوی محمد یونس ماهن و از هر پوهنحی یک نفر منحیث عضو کمیته از طرف پوهنحیها مکتوبی معرفی میشوند.
زیر مجموعه: معاونیت علمی پوهنتون
هدف: گسترش فرهنگ تحقیقی در بین اعضای کادر علمی و محصلان جهت بهبود کیفیت تدریس و کمک به توسعه و تحول آموزش از شکل سنتی به شکل مدرن در سطح پوهنتون.
تفصیل وظایف؛
- تهیه پلان کاری یکساله که به منظوری معاونیت علمی رسانده شود؛
- تدویر جلسات ماهوار و ثبت منظم و دقیق جلسات در کتاب مربوطه؛
- ایجاد سیستم فایلنگ منظم و معیاری مطابق اصول فایلنگ پوهنتون بادغیس؛
- ظرفیت سازی و تقویت توانمندی اعضای کادر علمی جهت تحقیقی در آموزش؛
- نظارت از طرحهای تحقیقی استادان و محصلان و تسهیل اجرای آنها؛
- تشویق محصلان جهت مشارکت در فعالتیهای تحقیقاتی؛
- ارائه مقالات و سمینار های داخلی در زمینه تحقیق برای اساتید و محصلان؛
- ایجاد شرایط انجام کار های تحقیقاتی و انتشار نتایج آنها از طریق وب سایت پوهنتون بادغیس و یا از طریق فصلنامه یا مجله علمی،
- انجام حد اقل یک پروژه تحقیقی در سال توسط هر استاد؛
- ارائه گزارش به معاونیت علمی به صورت ماهوار؛
- ایجاد طرزالعمل مونوگراف نویسی، بررسی و تائیدی مونوگراف های محصلان؛
نتاییج متوقعه؛
- با ایجاد این کمیته میتوان استادان و محصلان را به تحقیق تشویق نمود.
- ارتقا سویههای علمی استادان و محصلان با تهیه و نشر مقاله های علمی شان.
- ارتقا سویه علمی استادان و محصلان با کارهای تحقیقاتی.
- راه اندازی کارهای تحقیقی جهت حل مشکلات محیط و جامعه.
لایحه وظایف (آمریت تحقیقات و مجله علمی) این وظایف قرار آتی می باشد:
وظایف مرکز تحقیقات علمی
- گسترش فعالیتهای تحقیقی و علمی و حمایت از انجام انواع طرحهای تحقیقی.
- تهیه اسناد و موارد تحقیقاتی و علمی جهت استفاده محققین و علاقمندان علم و دانش.
- جمع آوری و ترتیب اسناد علمی جهت سند سازی در آمریت و پوهنتون و نیز در صورت لزوم ارسال آن به مرکز.
- نشر نتایج تحقیقات طبق پالیسی نشراتی وزارت از طریق مجلات ملی و بین المللی.
- برقراری و تحکیم روابط و همکاری تحقیقی و علمی با تمام اساتید، مسئولین و محصلین پوهنتون.
- بر قراری روابط با پوهنتونها و موسسات علمی و تحقیقاتی مختلف در دیگر ولایات.
- بررسی و ارزیابی پروپوزلهای علمی (تحقیقی، ترجمه و تالیف ).
- بررسی و ارزیابی آثار علمی(تحقیقی، ترجمه و تالیف ).
- ایجاد پلان کارهای تحقیقی سالانه برای آمریت تحقیقات و مجله علمی.
- جستجوی منابع و تکمیل منابع جهت تمویل فعالیت های تحقیقی.
- ارایه گزارش از فعالیتهای آمریت تحقیقات علمی به جلسه عمومی پوهنتون.
- ایجاد طرزالعملها و رهنمودهای مربوط به تحقیقات علمی و راجع ساختن آنها به شورای علمی پوهنتون جهت تاْئید نهایی.
- ایجاد تیمهای تحقیقاتی یا کمیته تحقیقاتی که شامل آمر تحقیقات علمی، رئیس یا نماینده هر پوهنحی، و نیز ایجاد کمیته در داخل هر پوهنحی.
- ارزیابی از کارکرد کمیتههای تحقیقاتی پوهنحیها.
- برگزاری دورههای آموزشی در زمینه نوشتن مونوگرافهای دوره تحصیلی و مقالات علمی- تحقیقی.
- برگزاری نشستها، سمینارها و ورکشاپهای علمی و تحقیقی توسط استادان، محصلین و مسئولین در داخل پوهنتون.
- ایجاد فرصتهای مطالعاتی و شرکت در سمینارها، ورکشاپها در سطح ولایت و کشور.
- نظارت و ارزیابی از تمام امورات تحقیقی پوهنتون اعضای کادر علمی، محققین، کارکنان و محصلین.
پالیسی آمریت تحقیقات و مجله علمی پوهنتون بادغیس به شماره پروتوکول (۷ ) مورخ ۲۹/۱۰/۱۴۰۴ با توجه به پالیسی ریاست تحقیق، تألبف و ترجمه وزارت تحصیلات عالی افغانستان مورد تائید شورای علمی پوهنتون قرار گرفت.
پالیسی تحقیقات علمی پوهنتون بادغیس
فصل اول: کلیات
ماده ۱: نام و هویت
این سند «پالیسی تحقیقات علمی پوهنتون بادغیس» نامیده میشود و تمام فعالیتهای تحقیقاتی در چوکات این پوهنتون را تحت پوشش قرار میدهد.
ماده ۲: پیشینه و ضرورت
پوهنتون بادغیس در سال 1389 به عنوان یک نهاد تحصیلی دولتی با پوهنحی زراعت و دو دیپارتمنت اگرانومی و جنگلات و منابع طبیعی تأسیس گردید
با گذشت زمان و گسترش به 5 پوهنحی (زراعت، تعلیم و تربیه، اقتصاد، شرعیات و محیط زیست)، نیاز به یک چارچوب واحد و نظاممند برای هدایت، تسهیل و ارزیابی فعالیتهای تحقیقاتی به شدت احساس میشود. این پالیسی با در نظر داشت پالیسی تحقیقات وزارت تحصیلات عالی و تجارب سایر پوهنتونهای معتبر کشور تدوین یافته است.
ماده ۳: اهداف کلان
- توسعه علمی: ارتقاء کیفیت و کمیت تحقیقات علمی در 16 دیپارتمنت موجود؛
- خدمت به جامعه: پاسخگویی به نیازهای توسعهای ولایت بادغیس و افغانستان؛
- تطبیق با ارزشها: هماهنگی با اهداف علمی، تحقیقی و استراتیژیک امارت اسلامی افغانستان؛
- انسجام بخشی: ایجاد هماهنگی بین فعالیتهای تحقیقاتی پوهنحیهای مختلف.
فصل دوم: اصول و بنیادها
ماده ۴: اصول پایهای
تمام فعالیتهای تحقیقاتی پوهنتون بادغیس بر اساس این اصول استوار است:
- اصالت علمی: رعایت دقیق اصول و روشهای علمی معتبر در تمام مراحل تحقیق.
- اخلاق اسلامی: رعایت کامل احکام شرعی و اخلاق پژوهشی اسلامی.
- شفافیت: دسترسی آزاد به اطلاعات تحقیقاتی (مطابق با محدودیتهای امنیتی و اخلاقی).
- مسئولیتپذیری: پاسخگویی محققین به جامعه علمی و افکار عمومی.
- نوآوری: تشویق به ایدههای جدید و رویکردهای خلاقانه.
ماده ۵: تطبیق با قوانین
این پالیسی تابع قوانین ذیل است:
- قانون تحصیلات عالی افغانستان (جریده رسمی، شماره 1195)؛
- پالیسی تحقیقات علمی وزارت تحصیلات عالی؛
- لوایح و طرزالعملهای مصوب شورای علمی پوهنتون؛
- قوانین نافذ امارت اسلامی افغانستان.
فصل سوم: اولویتهای تحقیقاتی
ماده ۶: اولویتهای ملی و منطقهای
بر اساس نیازهای ولایت بادغیس و افغانستان، اولویتهای زیر برای تحقیقات تعیین میگردد:
الف) اولویتهای بلند مدت:
- توسعه پایدار زراعتی و مدیریت منابع آب (متناسب با پوهنحی زراعت با 4 دیپارتمنت)؛
- حفاظت از محیط زیست و مدیریت منابع طبیعی (پوهنحی محیط زیست)؛
- آموزش و پرورش اسلامی و تربیتی (پوهنحی تعلیم و تربیه).
ب) اولویتهای کوتاه مدت
- اقتصاد اسلامی و توسعه مالی (پوهنحی اقتصاد)؛
- فقه و معارف اسلامی کاربردی (پوهنحی شرعیات).
ج) اولویتهای اساسی
- تحقیقات بنیادی در علوم ساینسی (ریاضی، فیزیک، کیمیا، بیولوژی)؛
- زبان و ادبیات انگلیسی.
ماده ۷: تعیین اولویتها
کمیته تحقیقات پوهنتون هر سال اولویتها را بررسی و به تصویب شورای علمی میرساند.
فصل چهارم: ساختار مدیریت تحقیقات
ماده ۸: ارکان اصلی
ساختار مدیریت تحقیقات پوهنتون بادغیس شامل این ارکان است:
- شورای علمی پوهنتون: بالاترین مرجع سیاستگذاری.
- آمریت تحقیقات و مجله علمی: مسئول اجرایی.
- کمیته تحقیقات: متشکل از نمایندهگان هر پوهنحی.
- مسئولان تحقیق پوهنحیها: هماهنگکننده در سطح پوهنحی.
ماده ۹: وظایف آمریت تحقیقات
آمریت تحقیقات وظایف ذیل را بر عهده دارد:
- تدوین و اجرای پالیسی تحقیقات؛
- هماهنگی بین 5 پوهنحی؛
- مدیریت بودجه تحقیقاتی؛
- ارتباط با مراکز تحقیقاتی ملی (مانند مرکز تحقیقات علمی پوهنتون های مرکزی)؛
- نظارت بر انتشار مجله علمی پوهنتون.
ماده ۱۰: کمیته تحقیقات
ترکیب کمیته:
- آمر تحقیقات و مجله علمی (مسئول کمیته)؛
- یک عضو کمیته تحقیقات (منشی)؛
- یک نماینده از هر پوهنحی (5 نفر)؛
- یک نماینده از استادان برجسته.
وظایف:
- بررسی و تصویب طرحهای تحقیقاتی؛
- تخصیص بودجه؛
- ارزیابی نتایج تحقیقات.
فصل پنجم: تأمین مالی و بودجه
ماده ۱۱: منابع مالی
منابع تأمین بودجه تحقیقات:
- بودجه دولتی: از طریق وزارت تحصیلات عالی.
- کمکهای بینالمللی: طبق پالیسی امارت اسلامی افغانستان.
- قراردادهای تحقیقاتی: با سازمانها و نهادهای دولتی و خصوصی.
- بودجه اختصاصی پوهنتون: حداقل 5 فیصد از بودجه کل.
- حقالتحقیق: از پروژههای کاربردی.
ماده ۱۲: تخصیص بودجه
- 60% به پروژههای اولویتدار سطح 1؛
- 25% به پروژههای سطح 2؛
- 15% به پروژههای بنیادی سطح 3؛
- 10% به بودجه تشویقی و حمایتی.
ماده ۱۳: حمایت از محققین
- تخصیص حداقل 10 فیصد از وقت کاری استادان به فعالیتهای تحقیقاتی؛
- معافیت از تدریس برای پروژههای مهم؛
- پاداش مالی برای انتشار در مجلات معتبر؛
- حمایت از شرکت در کنفرانسهای علمی.
فصل ششم: اخلاق تحقیقی
ماده ۱۴: اصول اخلاقی
تمام تحقیقات باید ملزومات اخلاقی زیر را رعایت کنند:
- احترام به کرامت انسانی و حفظ حریم خصوصی؛
- صداقت و امانت در گردآوری و تحلیل دادهها؛
- اجتناب از تحریف و تقلب علمی؛
- رعایت حقوق مالکیت فکری؛
- کسب مجوز لازم برای تحقیقات انسانی و حیوانی.
ماده ۱۵: کمیته اخلاق تحقیق
کمیته اخلاق متشکل از:
- یک عضو پوهنحی شرعیات؛
- دو استاد برجسته از پوهنحیهای مختلف؛
- یک نماینده آمریت تحقیقات.
این کمیته تمام پروژههای تحقیقاتی را از لحاظ رعایت اصول اخلاقی بررسی میکند.
ماده ۱۶: تقلب علمی
هرگونه تقلب (سرقت ادبی، ساخت دادهها، تکرار انتشار) موجب محرومیت از تحقیقات و پیگرد قانونی میگردد.
فصل هفتم: فرآیند تحقیق
ماده ۱۷: مراحل اجرایی
فرآیند تحقیق در پوهنتون بادغیس شامل این مراحل است:
- تدوین طرح: محقق طرح اولیه را به کمیته تحقیقات ارائه میدهد.
- بررسی اولیه: بررسی مطابقت با اولویتها و اصول علمی.
- تأیید اخلاقی: بررسی کمیته اخلاق.
- تأمین مالی: تخصیص بودجه.
- اجرا: انجام تحقیق با گزارشهای دورهای.
- ارزیابی: ارزیابی میانی و نهایی.
- انتشار: نشر نتایج.
ماده ۱۸: مدت زمان
- تحقیقات کوتاهمدت: 6-12 ماه.
- تحقیقات میانمدت: 1-2 سال.
- تحقیقات بلندمدت: 2-5 سال.
فصل هشتم: انتشار و اشتراک نتایج
ماده ۱۹: مجله علمی پوهنتون
مجله «علمی و تحقیقی اکسیر پوهنتون بادغیس» به عنوان نشریه رسمی پوهنتون منتشر میشود:
- حداقل 2 شماره در سال؛
- انتشار یافتههای تحقیقات بخش علوم طبیعی؛
- داوری علمی دوبلند (Double-blind peer review).
ماده ۲۰: دسترسی آزاد
تمام یافتههای تحقیقاتی باید به صورت رایگان در اختیار جامعه علمی قرار گیرد، مگر موارد محدودی که شامل محرمانگی است.
ماده ۲۱: همایشهای علمی
پوهنتون در صورت موجویت امکانات و شرایط کنفرانس علمی برگزار میکند:
فصل نهم: همکاریهای علمی
ماده ۲۲: همکاری داخلی
- همکاری با وزارتهای زراعت، معارف، مالیه و حج و اوقاف؛
- همکاری با پوهنتونهای امارتی و خصوصی در کشور؛
- مشارکت با سازمانهای غیردولتی فعال در بادغیس؛
ماده ۲۳: همکاری بینالمللی
در چارچوب پالیسیهای امارت اسلامی افغانستان
:
- همکاری با مراکز تحقیقاتی منطقهای؛
- همکاری با سازمانهای بینالمللی؛
- جذب کمکهای تحقیقاتی از نهادهای دولتی و غیر دولتی.
ماده ۲۴: تبادل استاد و محصل
- شریک ساختن تجارب با پوهنتونهای معتبر کشور؛
- فرصتهای تحقیقاتی برای محصلان برتر؛
- برگزاری سمینارهای مشترک.
فصل دهم: ارزیابی و تضمین کیفیت
ماده ۲۵: شاخصهای ارزیابی
سنجش عملکرد تحقیقاتی بر اساس:
- تعداد پروژههای تحقیقاتی اجرا شده؛
- تعداد مقالات منتشر شده در مجلات معتبر؛
- تعداد کنفرانس های برگزار شده؛
- میزان استفاده عملی از نتایج تحقیقات؛
- رضایت جامعه از تحقیقات انجامشده.
ماده ۲۶: تضمین کیفیت
- ارزیابی سالانه کمیته تحقیقات؛
- بازنگری پالیسی هر 3 سال؛
- ایجاد سیستم بازخورد از محققین.
ماده ۲۷: تشویق و تنبیه
تشویقها:
- پاداش مالی و معنوی برای نشر مقالات در مجلات معتبر؛
- تقدیر از محقق برتر سال؛
- تسریع در ترفیع علمی.
تنبیهها:
- محرومیت از حمایت مالی برای پروژههای ضعیف؛
- پیگرد قانونی برای تقلب علمی.
فصل یازدهم: حقوق مالکیت فکری
ماده ۲۸: مالکیت
- حقوق مادی و معنوی تحقیقات متعلق به پوهنتون و محقق مشترک است؛
- فیصد70 به محقق و 30 فیصد به پوهنتون تعلق دارد؛
- درآمد حاصل از تجاریسازی به صورت مشابه تقسیم میشود.
ماده ۲۹: ثبت اختراع
- پوهنتون حمایت کامل از ثبت اختراعات انجام میدهد؛
- هزینه ثبت از محل بودجه تحقیقات پرداخت میشود؛
- تشویق ویژه برای اختراعات کاربردی.
فصل دوازدهم: احکام پایانی
ماده ۳۰: اجرا
این پالیسی پس از تصویب شورای علمی پوهنتون و تأیید وزارت تحصیلات عالی لازمالاجرا است.
ماده ۳۱: تفسیر
تفسیر این پالیسی بر عهده شورای علمی پوهنتون میباشد.
ماده ۳۲: بازنگری
این پالیسی هر سه سال یکبار مورد بازنگری و بهروزرسانی قرار میگیرد.
این پالیسی در جلسه شماره ( ۷ ) شورای علمی پوهنتون بادغیس مورخ ۲۹/ ۱۰ /۱۴۰۴ مورد تائید قرارگرفت.
بخش گزینش محقق برتر سال
مقدمه
یکی از راههای مهم انکشاف علم و دانش و گسترش دامنه تحقیقات علمی در جامعه تشویق و ترغیب آن عده از اعضای کادر علمی پوهنتون ها است که در کنار تدریس به تحقیقات علمی و نوشتن و نشر مقالات علمی-تحقیقی در سطح ملی و بین المللی سهم فعال دارند میباشد. بناَ به هدف تشویق استادان در راستای انجام کارهای بهتر علمی-تحقیقی و نشر مقالات علمی در مجلات ملی و بین المللی به منظور انکشاف علوم، تکنالوژی و رفاه جامعه، این طرز العمل در پنج ماده ترتیب گردیده است:
ماده اول
معرفی بهترین مقاله علمی- تحقیقی کاندید سال:
الف: پیشنهاد مقاله علمی-تحقیقی کاندید سال از طریق دیپارتمنتها به کمیته کمیتههای تحقیق پوهنحیها.
ب: تائید اثر علمی از طریق کمیته تحقیق پوهنحی و ارسال آن به آمریت تحقیقات و مجله علمی پوهنتون، جهت ارجاع آن به بورد تحقیقات علمی به منظور گزینش نهایی.
ماده دوم
مواصفات گزینش بهترین علمی علمی-تحقیقی سال:
- مطابقت داشتن با معیارهای میتودلوژی تحقیقات علمی
- بکر بودن موضوع مقاله سه سطح ملی و بین المللی
- کمک به حل یکی از مشکلات عمده جامعه و کشور
- قابلیت تطبیق نتایج آن در ساحه عمل
- تطابق داشتن با اقتضای جامعه
- رعایت جوانب حقوقی و اخلاقی
- ارایه گزارش مقاله در بورد کمیته تحقیق موسسه
ماده سوم
تقدیر از محقق یا محققین برتر سال:
- تفویض تقدیر نامه به محقق یا محققین
- طبع و نشر مقاله برگزیده از طریق پوهنتون مربوطه
ماده چهارم
این ماده شامل بررسی ساختار کلی مقاله میباشد.
هر شماره مربوطه شامل یک نمره بوده که در مجموع این فرم حاوی 25 نمره میباشد.
مقدمه
- ذکر موضوع وارائه مسئله
- عواقب مسئله
- ذکر آنچه در مورد مسئله قبلا در پیشینه تحقیق وجود دارد
- ذکر خالیگاه موجود در مورد موضوع در تحقیق های گذشته
- ذکر اهمیت تحقیق
- ذکر هدف تحقیق
- ذکر سوالات تحقیق
پیشینه تحقیق
- ارتباط داشتن موارد پیشینه با سوالات تحقیق
- روش درست منبع دهی داخل متنی
روش تحقیق
- معرفی میتود
- دلیل منطقی برای استفاده از میتود مربوطه
- ذکر جامعه آماری
- روش انتخاب جامعه آماری
- دلیل استفاده از آن روش
- ذکر ابزار تحقیق مانند پرسشنامه
- ذکراعتبار داخلی یا پیوستگی بین اجزای پرسشنامه با استفاده از یکی از نرم افزارها
- ذکر اعبتار فراگیر بودن اجزای پرسشنامه توسط گرفتن فیدبک از چندین فرد متخصص در رشته مربوطه
- ذکر اخلاقیات تحقیق
- ذکر روش تحلیل دادهها و نتایج تحقیق
مناقشه
- بحث کردن در مورد هریافته
- مقایسه آن یا حمایت توسط یافته های دیگران
نتیجه گیری
- ذکر خلاصه یافتهها
- ذکربکارگیری یا کمک تحقیق به بخشهای مختلف بر اساس یافتههایش
- ذکر محدویت های تحقیق
منابع
- منبع دهی درون متنی بصورت درست با استفاده از یکی از روش APA یا دیگر روشها
تعداد مقالات
- مقاله داخلی ( هر مقاله یک نمره)
- مقاله بین المللی عادی ( هر مقاله دونمره)
- مقاله بین المللی چاپ شده در اسکوپس (4 نمره)
ماده پنجم
این طرزالعمل به شماره پروتوکل (۷) مورخ ۲۹/۱۰/۱۴۰۴ شورای علمی پوهنتون در پنج ماده تأیید و قابل تطبیق است.
بخش گزینش استاد برتر سال
مقدمه
یکی از راههای پویاسازی فضای علمی و بهترسازی کارکرد اعضای کادر علمی دیپارتمنتها در پوهنتونها، تشخیص آن عده از اعضای کادر علمی است که در مطابقت با لایحۀ وظایف شان کار خویش را طی یک سال به وجه احسن با تعهد، صداقت و شفافیت بیشتر انجام داده و با انگیزۀ عالی بگونۀ فعالتر به پایان برسانند. بنابر این، یک عضو علمی در کنار تدریس خوب و با کیفیت، وظایف اکادمیک دیگری نیز دارد که باید در بین سایر اعضای کادر علمی تشخیص، برجسته و تقدیر شده و برازندگی شان برای سایرین هویدا گردد. این طرزالعمل، به منظور گزینش استاد برتر سال، تدوین شده است تا در پرتو آن انتخاب استاد برتر با شفافیت و اعتماد هرچه بیشتر و بهتر صورت بگیرد.
فصل اول
مادۀ اول- مبنای طرزالعمل
این طرزالعمل به اساس پالیسی وزارت تحصیلات عالی ترتیب شده است.
مادۀ دوم- اهداف
این طرزالعمل برای نیل به اهداف ذیل وضع شده است.
۱. تفکیک شفاف اعضای کادر علمی فعال و زحمتکش پوهنتون بادغیس از سایر اعضا در طول یک سال کار در محیط اکادمیک؛
۲. پویاسازی دیپارتمنتها و تفکیک دیپارتمنت های فعال از سایر دیپارتمنتها؛
۳. ایجاد انگیزه بخاطر جد و جهد بیشتر در میان اعضای کادر علمی؛
۴. تقدیر و مکافات از آن عده از اعضای کادر علمی که در طول یک سال بهتر فعالیت نموده و بهتر درخشیده اند؛
۵. شناسایی اعضای کادر علمی فعال و شایسته به سطح پوهنتون بادغیس؛
۶. الگوسازی برای اعضای کادر علمی جدید و آن عده از اعضای کادر علمی که کمتر درخشیده اند.
مادۀ سوم – تعریفها
1 - استاد برتر سال: عبارت از یک عضو کادر علمی پوهنتون بادغیس است که در طی یکسال به اساس مواد این طرزالعمل برگزیده شده باشد.
۲ - کمیتۀ گزینش: دارای پنج نفر میباشند که بر اساس پیشنهاد معاونیت محترم علمی و تأیید شورای علمی پوهنتون تعیین و انتخاب میگردند.
۳ - شاخصهای گزینش: عبارت از معیارهایی اند که برای گزینش عضو کادر علمی شایستۀ سال در مواد این طرزالعمل مشخص شده است.
۴ - تصدیقنامه: به خاطر تقدیر از استاد شایستۀ سال از طرف هیأت رهبری پوهنتون بادغیس، به امضای رئیس هیأت، رئیس پوهنتون به استاد واجد شرایط اهدا میشود.
۵ - امتیازات: عبارت از آنعده سهولتهای مادی و معنوی میباشد که از طرف پوهنتون بادغیس به پیشنهاد کمیتۀ گزینش به استاد شایستۀ سال اعطاء میگردد.
فصل دوم
ترکیب و صلاحیتهای کمیتۀ گزینش
مادۀ چهارم- ترکیب اعضای کمیتۀ گزینش
این کمیته متشکل از معاون علمی، آمر تحقیقات، آمر تضمین کیفیت و یک نفر استاد از هر پوهنحی از استادان باتجربه، فعال و با گذشتۀ نیک و عاری از هر نوع تعصب به پیشنهاد معاون علمی و تأیید شورای علمی پوهنتون میباشد. رئیس و منشی کمیته از بین اعضا در نخستین جلسه به اتفاق آرا تعیین میشود.
مادۀ پنجم – صلاحیتهای کمیتۀ گزینش
کمیته دارای صلاحیتهای ذیل میباشد:
- مطالعۀ دقیق از فعالیتهای اعضای کادر علمی کاندیدای استاد برتر سال؛
- مطالبۀ اسناد و مدارک از فعالیتهای اعضای کادر علمی کاندیدای برتر سال؛
- مصاحبۀ روبرو، تهیۀ پرسشنامهها و دیگر تدابیر قابل اجرا در مورد کاندیدا؛
- مصاحبۀ و درخواست مراسلات رسمی برای ابراز نظر از آمران دیپارتمنتها و پوهنحیهای مربوط به اعضای کادر علمیکاندیدا؛
- رسمیت یافتن تصامیم کمیته با حضور دو ثلث اعضا.
فصل سوم
طرزکار کمیته و معیارهای گزینش استاد برتر
ماده ششم - طرز کار کمیته
۱. برگزاری جلسۀ کمیته، بحث و فیصله روی آجندای از قبل تعیین شده؛
۲. ادارۀ جلسات کمیته تحت نظر مسئول کمیته؛
۳. رسمیت و اعتبار مصوبات جلسه با رای موافق اکثریت اعضا؛
۴. ترتیب آجندای جلسه قبل از برگزاری توسط منشی؛
۵. ارائه گزارش از تطبیق فیصله های جلسات قبلی توسط منشی؛
۶. نهایی شدن فیصله کمیته بعد از تائید شورای علمی پوهنتون؛
۷. گزینش استاد برتر توسط کمیته به صورت سالانه؛
۸. تعیین شایستهگی مشترک، در صورت تکمیل مساوی معیارها و اخذ امتیاز برابر توسط استادان داوطلب.
مادۀ هفتم – معیارهای گزینش استاد برتر
معیارهای گزینش استاد برتر سال با درنظرداشت فعالیتهای اکادمیک، مواد قانون تحصیلات عالی برای استاد، لوایح و مقررات پوهنتون بادغیس عبارت اند از:
1. حضور فعال و مؤثر در محل کار مطابق و هماهنگ با تقسیم اوقات فاکولته؛
۲. تهیۀ مواد درسی از قبیل درسنامه و کتاب مطابق آخرین منابع و مآخذ؛
۳. تطبیق نصاب تحصیلی و مفردات درسی نظر به هفتههای آموزشی الی پایان سمستر و ارائه گزارش آن به دیپارتمنت؛
۴. اشتراک و سهمگیری بیشتر در محافل علمی، مانند کنفرانسها، سمینارها، و کارگاههای آموزشی در سطح پوهنتون؛
۵. اشتراک فعال و مؤثر در شوراها، کمیتهها، سمینارها، و مجالس مختلف در سطح پوهنتون؛
۶. دوری از تعصبات مختلف، قانون شکنی و فساد در محیط و دورۀ کاری؛
۷. وقتشناسی و امضای حاضری منظم روزانه در طول سال؛
۸. اخذ حاضری محصلان با جدیت و قاطعیت؛
۹. دقت کافی در تهیۀ سوالات امتحانی و نمره دادن محصلان مطابق اصول و ضوابط اکادمیک؛
۱۰. سهمگیری تحقیقها و سرویهای علمی؛
۱۱. ارایۀ حد اقل یکبار کنفرانس علمی در هر سمستر؛
۱۲. ارایۀ یک مقاله علمی برای نشر در مجلههای معتبر در هر سمستر؛
۱۳. داشتن دوسیۀ انفرادی منظم و کامل برای حفظ اسناد مختلف مربوط به یک سمستر؛
۱۴. استفاده از تکنالوژی و میتودولوژی جدید در تدریس؛
۱۵. اجرای درست و به موقع دساتیر و هدایات آمر مافوق؛
۱۶. مسؤولیت پذیری و دقت در اجرای وظایفو جلوگیری از بروز خطا و اشتباه تا حد امکان؛
۱۷. احترام به طرزالعملها، لوایح و مقررات پوهنتون و قاطعیت در اجری آن؛
۱۸. سهمگیری فعال در تطبیق برنامههای ارتقاء کیفیت و اعتباردهی؛
۱۹. توجه و ابراز سلیقه فردی در حفظ نظافت و آراستگی ظاهری؛
۲۰. برخورد اکادمیک و رفتار مؤدبانه با استادان، همکاران و محصلان؛
۲۱. اخذ نتایج برتر در ارزیابیهای خودی در خصوص استاد؛
۲۲. اخذ نمره و امتیاز عالی در ارزیابی فنی از فعالیت اکادمیک استادان؛
تبصره:
- تمام معیارها برای استادان باید مستند باشند.
فصل چهارم
شیوۀ نامزدی و امتیازات استاد برتر سال
مادۀ هشتم - شیوۀ نامزدی
۱.معرفی رسمی هر استاد به اساس درخواست شخصی یا توسط دیپارتمنت به نامزدی استاد برتر سال؛
۲. تعلق عنوان استاد برتر سال به کسی که بلندترین نمره از جمع تمام کاندیدان را به خود اختصاص داده باشد؛
۳. اقل نمره کامیابی ۷۰ نمره از ۱۰۰ در نظر گرفته شده است.
ماده نهم – امتیازات استادان شایستۀ سال
۱. بهرهمندی استادان برتر سال مطابق مواد طرزالعمل امتیازات تشویقی، مقررۀ استقلال مالی؛
۲. معرفی به بورسهای کوتاه مدت یا بلند مدت بدون نوبت به طور فوق العاده؛
۳. توزیع تصدیقنامۀ استاد برتر سال از طرف هیأت رهبری پوهنتون بادغیس طی یک محفل ویژه و ابلاغ آن از طریق شبکههای اجتماعی و اعلان در ویب سایت.
فصل پنجم
احکام متفرقه
مادۀ دهم – تجدید نظر در گزینش
آن عده از اعضایکادر علمی که در گزینش استاد برتر سال میخواهند تجدید نظرخواهی نمایند، الی مدت یک هفته پس از اعلان نتایج ابتدایی، ورقه درخواست خویش را به ریاست پوهنتون بسپارند.
مادۀ یازدهم – نتایج نهایی
کمیتۀ گزینش تحت ریاست معاون علمی پوهنتون و با عضویت رؤسای پوهنحیها درخواستهای تجدید نظر را بررسی نموده و فیصلۀ با اکثریت آراء نهایی شمرده میشوند.
مادۀ دوازدهم – نتایج نهایی
مواردی که در این طرزالعمل پیش بینی نشده به پیشنهاد هیأت گزنیش پوهنتون و تأیید شورای علمی قابل تطبیق است.
مادۀ سیزدهم - انفاذ
این طرزالعمل به شماره پروتوکل (۷) مورخ ۲۹/ ۱۰/۱۴۰۴ شورای علمی پوهنتون در پنج فصل و سیزده ماده تأیید و قابل تطبیق است.