امارت اسلامی افغانستان

وزارت تحصـیلات عالی

پوهنتون بادغیس

معاونیت امور علمی و محصلان

پوهنځی تعلیم و تربیه

کمیته پلان استراتیژیک

پلان راهبردی (استراتیژیک)

1403-1407هجری شمسی مطابق به 1446-1450 هجری قمری

بسم الله الرحمن الرحیم

عنوان: پلان استراتیژیک پوهنحی تعلیم و تربیه(1403-1407)

طراحی و دیزاین: پوهنیار محمدنعیم "هاشمی"

تعداد صفحات: .....

تلفون: 0799006092 - 0777804045

وبسایت : basu.edu.af

ایمیل:  faculty-of-education@basu.edu.af

اعضای کمیته پلان راهبردی (استراتیژیک)

شیخ مولوی گل خان "فایز"	مسئول کمیته
پوهنیار محمدآصف حسینی	منشی کمیته
پوهندوی احمدظاهر فیروزکوهی پوهنمل داکتر نصیراحمد هروی	عضو کمیته عضو کمیته
پوهنمل محمدنعیم هاشمی	عضو کمیته
پوهنیار محمدعارف هاشمی پوهنیار محمدقاسم فاروقی پوهنیار محمداسماعیل فیاض	عضو کمیته عضوکمیته عضو کمیته

آدرس: پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس جوار قریه چاکرها

پیشگفتار

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی سید المرسلین و علی آله و اصحابه اجمعین. مایه‌ی افتخار و مسرت است که پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس به عنوان یکی از ارکان علمی و تربیتی این نهاد بزرگ تحصیلات عالی، نخستین سند پلان استراتیژیک پنج‌ساله‌ی خویش (۱۴۰۳–۱۴۰۷) را تدوین و نهایی نموده است. تعلیم و تربیه زیربنای توسعه‌ی پایدار و اساس پیشرفت جوامع انسانی است، از این‌رو رسالت این پوهنځی فراتر از آموزش نظری بوده و رسالت آن پرورش نسل آگاه، متعهد و متخصص در عرصه‌های مختلف آموزشی می‌باشد.

پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس از سال تأسیس خویش، با هدف ارتقای ظرفیت‌های بشری و توانمندسازی معلمان و کادرهای آموزشی، نقش مهم و مؤثری در گسترش کیفیت معارف و آموزش عالی در این ولایت ایفا نموده است. امروز، پس از سپری شدن بیش از یک دهه از فعالیت‌های علمی و آموزشی، این پوهنځی به عنوان یکی از نهادهای معتبر علمی در تربیت نیروهای مسلکی و خدمت‌گزار جامعه شناخته می‌شود.

این پلان استراتیژیک به‌مثابه نقشه‌ی راه، جهت‌دهنده‌ی تلاش‌های ما در ارتقای کیفیت تدریس، تقویت ظرفیت‌های تحقیقی، معیارسازی نصاب تحصیلی، توسعه‌ی لابراتوارها و مراکز تربیتی، و استحکام روابط علمی با بخش معارف و سایر نهادهای مرتبط خواهد بود. ما باور داریم که با تطبیق دقیق این سند، گام‌های مؤثری در جهت بهبود نظام آموزشی، تربیه معلمان متعهد و رشد فکری نسل جوان برداشته خواهد شد.

از زحمات اعضای محترم کمیته تدوین پلان استراتیژیک، همکاری صمیمانه‌ی اساتید گرانمایه و حمایت‌های ارزشمند هیئت رهبری پوهنتون قدردانی نموده، از درگاه ایزد دانا و توانا توفیق خدمت‌گزاری صادقانه در مسیر اعتلای تعلیم و تربیه، روشنگری اذهان و پیشرفت وطن عزیز را استدعا دارم. والسلام

شیخ مولوی گل خان

رئیس پوهنځی تعلیم و تربیه

تعریف اصطلاحات استفاده شده در پلان راهبردی(استراتیژیک)

برنامه:
برنامه در سطح پوهنځی تعلیم و تربیه، به مجموعه اقدام‌های گفته می‌شود که به صورت آگاهانه و منظم برای دست‌یابی به اهداف علمی، تحقیقی و اداری این پوهنځی تهیه و اتخاذ می‌گردد. به عبارت دیگر، برنامه نقشه راهی است که برای تحقق اهداف مشخص پوهنځی تعلیم و تربیه، نحوه تخصیص منابع ضروری، تقسیم اوقات، تعیین وظایف و سایر عملکردهای لازم را مشخص می‌نماید و به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد که چه کاری، با چه هدفی، توسط چه کسی، در کجا، در چه مدت زمانی، با کدام منابع، با چه تأثیری و چگونه انجام ‌شود.

راهبرد(استراتیژی):
راهبرد(استراتیژی) در پوهنځی تعلیم و تربیه، طرح جامع و دراز مدتی است که بر اساس طرز تفکر و اندیشه منظم مدیریتی، به‌منظور دست‌یابی به اهداف کلی و اختصاصی آموزشی، تحقیقی و خدماتی پوهنځی تدوین می‌گردد. به بیان دیگر، استراتیژی چارچوبی است که در آن هدف‌ها، پالیسی‌ها، برنامه‌ها و زنجیره‌های عملیاتی پوهنځی تعلیم و تربیه در قالب یک مجموعه منسجم و به ‌هم پیوسته ترکیب و هماهنگ شده و جهت فعالیت‌های علمی، تدریسی، تحقیقی و اداری این پوهنځی را مشخص می‌سازد.​

برنامه راهبردی( استراتیژیک):

برنامه راهبردی (استراتیژیک) پوهنځی تعلیم و تربیه عبارت از خلاصه مراحل طرح‌شده و منسجم است که اهداف کلی پوهنځی را در ارتباط با اهداف دیپارتمنت‌های هشت گانه و سایر واحدهای مرتبط، در یک چارچوب واحد بیان می‌نماید. این برنامه، جهت‌گیری پنج‌ساله پوهنځی تعلیم و تربیه را در عرصه‌های تدریس، تحقیق، خدمات تعلیم و تربیه­ و توسعه‌ای مشخص کرده و مبنای طرح برنامه‌های سالانه و عملیاتی قرار می‌گیرد.​

برنامه‌ریزی راهبردی( استراتیژیک)

برنامه‌ریزی استراتیژیک در پوهنځی تعلیم و تربیه، مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و اقدام‌های مدیریتی است که با توجه به عوامل محیطی (داخلی و خارجی) برای رسیدن به اهداف پوهنځی تدوین، اجرا و ارزیابی می‌شود. در این روند، وضعیت موجود پوهنځی تعلیم و تربیه تحلیل شده، اهداف میان‌مدت و درازمدت مشخص می‌گردد و راهبردهای مناسب برای تحقق آن اهداف برگزیده می‌شود.​

تدوین:
تدوین پلان استراتیژیک پوهنځی تعلیم و تربیه، یکی از مراحل اساسی برنامه‌ریزی استراتیژیک است که شامل تعیین دیدگاه، مأموریت، ارزش‌ها، اهداف، تحلیل عوامل محیطی (داخلی و خارجی)، تعیین حالت استراتیژیک و انتخاب و اولویت‌بندی استراتیژی‌های ممکن برای این پوهنځی می‌باشد. در این مرحله، ساختار کلی سند استراتیژیک پوهنځی تعلیم و تربیه تنظیم و خطوط اساسی حرکت پنج‌ساله آن مشخص می‌گردد.​

اجرا:
اجرا، مرحله دوم برنامه‌ریزی استراتیژیک در پوهنځی تعلیم و تربیه است که شامل عملی ساختن استراتیژی‌های انتخاب‌شده از طریق تعیین اولویت‌های استراتیژیک، تعیین اهداف کوتاه‌مدت، طرح برنامه عملی سالانه، تدوین بودجه، تجدید یا طراحی ساختار پوهنځی، تدوین پالیسی‌های اجرایی، انتخاب سبک رهبری و تخصیص منابع می‌باشد. در این مرحله، استراتیژی‌های کاغذی به برنامه‌های مشخص عملی در سطح دیپارتمنت‌ها، لابراتوارها و سایر بخش های پوهنځی تبدیل می‌شود.​

ارزیابی:

ارزیابی، مرحله سوم چرخه استراتیژیک بوده و به معنای سنجش میزان موفقیت پوهنځی تعلیم و تربیه در تطبیق استراتیژی‌ها و برنامه‌های خود است. برای این منظور، میکانیزم‌های مشخص نظارت و ارزیابی طراحی می‌شود تا عملکرد پوهنځی با معیارها، شاخص‌ها و پالیسی‌های وزارت تحصیلات عالی و پوهنتون بادغیس مقایسه و بازنگری گردد.​

دیدگاه (چشم‌انداز):

دیدگاه پوهنځی تعلیم و تربیه، نمایانگر تصویر مطلوب و آرمانی از مسیر آتی و خط‌السیر علمی، تحقیقی و خدماتی این پوهنځی است. به عبارت دیگر، دیدگاه تصویری ذهنی و روشن از جایگاهی است که پوهنځی تعلیم و تربیه در افق زمانی پلان استراتیژیک می‌خواهد به آن برسد و باید به‌گونه‌ای تدوین شود که برای تمام ذینفعان قابل درک و انگیزه‌بخش باشد.​

مأموریت:
مأموریت پوهنځی تعلیم و تربیه، مقصود و دلیل وجودی این پوهنځی را بیان می‌کند و نشان‌دهنده علت و فلسفه وجودی آن در چارچوب پوهنتون بادغیس و نظام تحصیلات عالی کشور است. بیانیه مأموریت، هویت پوهنځی تعلیم و تربیه را در قالب واژه‌ها توضیح داده و آن را از سایر پوهنځی‌های مشابه متمایز می‌سازد و باید روشن، شفاف، قابل فهم برای تمام سطوح پوهنځی و مورد قبول اعضای کادر علمی و سایر ذینفعان باشد.​

هدف:
در سطح پوهنځی تعلیم و تربیه، منظور از تعیین اهداف، تبدیل بیانیه مأموریت و دیدگاه استراتیژیک پوهنځی به مقاصد مشخص، قابل سنجش و عملی است. هدف، نقطه‌ای است که کوشش‌ها و منابع پوهنځی به سوی آن معطوف می‌شود؛ اهداف باید دست‌یافتنی، چالش‌برانگیز، دارای بعد زمانی مشخص و همراه با مراحل و شیوه تحقق باشند و تعداد آنها به حدی نباشد که تمرکز مدیریتی و علمی پوهنځی را پراکنده سازد.​

ارزش‌ها:
ارزش‌ها در پوهنځی تعلیم و تربیه، اصول اعتقادی پویا و اساسی‌اند که بایدها و نبایدهای رفتاری، علمی و اداری این پوهنځی را تعیین می‌کنند. ارزش‌های پوهنځی، مبنای تدوین آرمان، مأموریت و سیاست‌ها بوده و همچون رهنمودهایی برای مسیر حرکت، تصمیم‌گیری و نوع تعامل اعضای کادر علمی، محصلان و کارمندان در چارچوب پوهنتون بادغیس عمل می‌کنند.​

ماتریکس ارزیابی عوامل داخلی (IFEM):

در پوهنځی تعلیم و تربیه، عوامل داخلی به مؤلفه‌های گفته می‌شود که مربوط به درون پوهنځی بوده و بر خلاف عوامل خارجی، زیر کنترول مدیریت قرار دارند و به دو دسته قوت‌ها و ضعف‌ها تقسیم می‌گردند. ماتریکس ارزیابی عوامل داخلی (IFEM)، ابزاری است برای تجزیه و تحلیل این قوت‌ها و ضعف‌ها تا تصویر روشنی از وضعیت درونی پوهنځی تعلیم و تربیه فراهم شود.​

ماتریکس ارزیابی عوامل خارجی (EFEM):

در این ماتریکس، محیط کلان تأثیرگذار بر پوهنځی تعلیم و تربیه، شامل عوامل اقتصادی، سیاسی، قانونی، اجتماعی، فرهنگی، تکنالوژیک و بین‌المللی مورد بررسی و تفسیر قرار می‌گیرد. بر اساس نتایج ماتکریس EFEM، فرصت‌ها و تهدیدهای که از محیط بیرونی بر فعالیت‌های آموزشی و تحقیقی پوهنځی تعلیم و تربیه اثر می‌گذارد شناسایی و تحلیل می‌شود.​

ماتریکس عوامل داخلی و خارجی (IEM):

این ماتریکس، یکی از ابزارهای مناسب برای تطبیق و مقایسه نتایج تحلیل عوامل داخلی و خارجی در پوهنځی تعلیم و تربیه است. خروجی ماتریکس IEM، حالت استراتیژیک پوهنځی را مشخص کرده و زمینه را برای انتخاب مناسب‌ترین استراتیژی‌ها فراهم می‌سازد.​

سوات (SWOT):

سوات، مخفف واژه‌های نقاط قوت (Strengths)، نقاط ضعف (Weaknesses)، فرصت‌ها (Opportunities) و تهدیدها (Threats) بوده و از مهم‌ترین ابزارهای تدوین استراتیژی در پوهنځی تعلیم و تربیه است. با استفاده از این روش، نخست عوامل داخلی و خارجی پوهنځی تجزیه و تحلیل شده و سپس تصمیم‌های استراتیژیک به‌گونه‌ای اتخاذ می‌گردد که قوت‌های پوهنځی با فرصت‌های محیطی متوازن شده و ضعف‌ها و تهدیدها به حداقل برسد.​

نقطه قوت:

در پوهنځی تعلیم و تربیه، نقطه قوت عبارت از شایستگی‌ و توانمندی‌ ممتاز علمی، تحقیقی، فنی یا مدیریتی است که به‌وسیله آن پوهنځی می‌تواند نسبت به نهادهای مشابه در عرصه‌هایی چون منابع انسانی متخصص، امکانات لابراتواری، رابطه با نهادهای تعلیم و تربیه و تصویر مثبت در میان جامعه برتر باشد. شناسایی و تقویت این نقاط قوت، مبنای تدوین استراتیژی‌های تهاجمی و رقابتی پوهنځی قرار می‌گیرد.​

نقطه ضعف:

نقطه ضعف در پوهنځی تعلیم و تربیه، نوعی محدودیت یا کمبود در منابع، مهارت‌، امکانات و توانایی است که به‌گونه محسوس مانع عملکرد مؤثر و باکیفیت پوهنځی می‌شود. کاهش یا رفع این نقاط ضعف از طریق برنامه‌های اصلاحی، توسعه‌ای و تأمین امکانات، یکی از محورهای اصلی استراتیژی‌های محافظه‌کارانه و تدافعی پوهنځی است.​

فرصت:
فرصت، هر عامل خارجی است که می‌تواند پوهنځی تعلیم و تربیه را در نایل شدن به مأموریت و اهدافش یاری رساند، مانند برنامه‌های حمایتی دولت، پروژه‌های انکشافی تعلیم و تربیه­ی، نیاز بازار کار به متخصصان تعلیم و تربیه و همکاری نهادهای بین‌المللی،  بهره‌برداری سنجیده از این فرصت‌ها، پوهنځی را در مسیر رشد مثبت و پایدار قرار می‌دهد.​

تهدید:
تهدید، هرگونه عامل نامطلوب در محیط بیرونی است که می‌تواند روند موفقیت پوهنځی تعلیم و تربیه را با خطر مواجه سازد؛ مانند محدودیت بودجه، تغییرات ناگهانی در پالیسی‌های تعلیم و تربیه، رقابت مؤسسات مشابه و تغییرات سریع تکنالوژی بدون آمادگی کافی، شناسایی و مدیریت این تهدیدها، از ضرورت‌های اساسی در تدوین استراتیژی‌های تدافعی و رقابتی پوهنځی است.​

استراتیژی‌های تهاجمی :(SO)
در قالب این استراتیژی‌ها، پوهنځی تعلیم و تربیه می‌کوشد با تکیه بر نقاط قوت داخلی خود، از فرصت‌های موجود در محیط بیرونی حداکثر استفاده را به عمل آورد. نمونه آن، توسعه برنامه‌های تحقیقی و خدمات مشورتی تعلیم و تربیه با استفاده از کادر علمی متخصص و پروژه‌های حمایتی ملی و بین‌المللی است.​

راهبرد (استراتیژی) ‌های محافظه‌کارانه (WO):

هدف این استراتیژی‌ها، بهره‌برداری هدفمند از فرصت‌های بیرونی برای کاهش و جبران نقاط ضعف داخلی پوهنځی تعلیم و تربیه است. برای مثال، استفاده از برنامه‌های بورسیه و ارتقای ظرفیت برای رفع کمبود کادر علمی متخصص یا بهبود زیربناهای لابراتواری است.

راهبرد(استراتیژی) ‌های رقابتی (ST):

در این استراتیژی‌ها، پوهنځی تعلیم و تربیه با اتکا به نقاط قوت خود می‌کوشد اثرات ناشی از تهدیدهای محیطی را کاهش داده یا خنثی سازد. مانند استفاده از اعتبار علمی و نتایج تحقیقاتی پوهنځی برای کاهش اثر رقابت نهادهای مشابه و جذب بیشتر محصلان و پروژه‌ها است.

راهبرد(استراتیژی) ‌های تدافعی (WT):

پوهنځی تعلیم و تربیه هنگامی که این استراتیژی‌ها را اتخاذ می‌کند، حالت تدافعی به خود می‌گیرد و هدف آن، کاهش نقاط ضعف داخلی و پرهیز حداکثری از تهدیدهای بیرونی است. نمونه آن، تمرکز بر تثبیت وضعیت موجود، جلوگیری از اتلاف منابع و اتخاذ سیاست‌های احتیاطی در شرایط نامساعد اقتصادی و سیاسی می‌باشد.​

ماتریکس برنامه‌ریزی استراتیژیک کمی (QSPM):

ماتریکس برنامه‌ریزی استراتیژیک کمی، ابزاری است که در پوهنځی تعلیم و تربیه برای مقایسه و ارزیابی گزینه‌های مختلف استراتیژی به‌کار می‌رود و به هر استراتیژی بر اساس جذابیت نسبی آن امتیاز می‌دهد. مدیران و برنامه‌ریزان پوهنځی تعلیم و تربیه، با استفاده از QSPM، می‌توانند از میان مجموعه‌ای از استراتیژی‌های مناسب، گزینه‌های اولویت‌دار را شناسایی کرده و در مرحله تصمیم‌گیری و تطبیق، بهترین استراتیژی‌ها را انتخاب نمایند.

چارچوب پلان استراتیژیک پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس

چارچوب پلان استراتیژیک پوهنځی تعلیم و تربیه با استفاده از رهنمود پوهنتون بادغیس در سه بخش کلی در نظر گرفته شده است. بخش اول عبارت از تهیه و تدوین تحلیل وضعیت فعلی پوهنځی بوده که در دو مرحله انجام گردید. مرحله اول شناخت خود نهاد تحصیلی (وضعیت محیط داخلی)، به منظور تحقق این مرحله، فارمت‌ها ترتیب و به جمع‌آوری معلومات پرداخته شده است. هدف از این مرحله ، شناخت موقعیت فعلی پوهنځی از لحاظ کمیت و کیفیت است که بر اساس آن نقاط قوت و ضعف پوهنځی تعلیم و تربیه شناسایی و لست گردید. در مرحله دوم محیط خارجی پوهنځی بررسی گردید که بر اساس آن فرصت ها و تهدیدات پیش روی پوهنځی شناسایی و لست شده است. بخش دوم عبارت از تعین اولویت بندی استراتیژی‌های پوهنځی، انتخاب اهداف کوتاه مدت، پلان کاری سالانه و اعمار بخش‌های زیربنایی پوهنځی و در بخش سوم مرحله ایجاد و اجرای پالیسی‌ها، ارزیابی و نظارت پلان استراتیژیک پنج ساله پوهنځی می‌باشد.  

معرفی پوهنحی تعلیم و تربیه (مقدمه) فعالیت‌ها و استراتیژی‌های قبلی پوهنځی تعلیم و تربیه

 

تعیین دیدگاه تعیین ماموریت تعیین ارزش ها تعیین اهداف استراتیژیک

 

 

 

مطالعه عوامل محیطی و اولویت‌های برنامه استراتیژیک

 

 

اهداف ده گانه پوهنتون بادغیس

 

عوامل محیط داخلی و خارجی نکات قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها

 

 

 

انتخاب استراتیژی‌ها تعیین اولویت استراتیژی‌ها تعیین اولویت استراتیژیک تعیین اهداف کوتاه مدت

مرحله

 

 تدوین

 

 

پلان کاری سالانه ایجاد بخش های زیربنایی انتخاب سبک رهبری تعین منابع تدوین پالیسی‌های اجرائی

 

 

مرحله اجرا

 

 

نظارت و ارزیابی برنامه استراتیژیک

مرحله ارزیابی

 

فصل اول

کلیات

مقدمه (Introduction)

پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس به عنوان یکی از نهادهای علمی و تخصصی مهم در عرصۀ تربیت کادرهای مسلکی معارف، بر اساس حکم شماره (  ۵۴۴۳۷۸    ) مؤرخ  ۲۷/۶/۱۳۹۰ مقام محترم وزارت تحصیلات عالی افغانستان تأسیس گردید. این پوهنحی در آغاز فعالیت خود با ایجاد دو دیپارتمنت کیمیا و بیولوژی، رسماً به فعالیت آموزشی و اکادمیک آغاز نمود و در سال ۱۳۹۱ نخستین دورۀ جذب محصلان را با ۹۷ تن ذکور و ۴۱ تن اناث به انجام رسانید.

در دو سال نخست فعالیت، پوهنحی تعلیم و تربیه با موفقیت در چارچوب دو دیپارتمنت یادشده به فعالیت خویش ادامه داد و سپس در راستای گسترش علمی، دیپارتمنت‌های ریاضی و فزیک نیز ایجاد گردید. در نتیجه، این پوهنحی از سال ۱۳۹۲ دارای چهار دیپارتمنت مستقل (بیولوژی، کیمیا، ریاضی و فزیک) شد.

متعاقباً، براساس حکم شماره (  ۶۰۶۵۶۰    ) سال­ 1395 وزارت محترم تحصیلات عالی، دیپارتمنت انگلیسی نیز در ساختار تشکیلاتی پوهنحی تعلیم و تربیه افزوده شد. هم‌چنان به اساس مکتوب شماره (۶۰۶) مؤرخ ۱/۸/۱۳۹۱، دیپارتمنت غیر فارغ‌ده ثقافت اسلامی در چوکات این پوهنحی قرار گرفت که مسئولیت تربیه محصلان در مضامین مسلک اسلامی را بر عهده دارد.

در ادامه روند توسعه علمی و پاسخ به نیازهای جامعه و نهادهای تعلیمی، در سال ۱۴۰۲ دیپارتمنت‌های زبان و ادبیات دری و پشتو در چوکات این پوهنحی ایجاد گردیدند و در سال ۱۴۰۴ دیپارتمنت فرهنگ و علوم اسلامی نیز به ساختار این پوهنحی افزوده شد و در عوض دیپارتمنت ثقافت اسلامی از چوکات این پوهنحی به اساس فیصله مصوبه شماره 9 مورخ 25/10/1446 ماده 22 شورای رهبری مقام محترم وزارت تحصیلات عالی به چوکات پوهنحی شرعیات و علوم اسلامی انتقال گردید.

پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس طی سال‌های فعالیت خود، نقش مهمی در تربیت و آماده‌سازی نیروی انسانی متخصص برای نظام معارف کشور ایفا نموده و تا کنون ده دوره محصلان مسلکی را از دیپارتمنت‌های مختلف فارغ ساخته است. این دستاورد نشان‌دهندۀ تعهد پوهنحی به ارتقای معارف و فراهم‌سازی بسترهای علمی و تربیتی برای رشد پایدار جامعه می‌باشد.

معرفی دیپارتمنت‌ها (Departments Overview)

ساختار علمی پوهنځی تعلیم و تربیه متشکل از هشت دیپارتمنت فارغ‌ده می‌باشد که هر یک با اهداف مشخص و همسو با نیازهای جامعه، به منظور تربیه کادر علمی و مسلکی فعالیت می نمایند:

۱. دیپارتمنت بیولوژِی

دیپارتمنت بیولوژی پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال ۱۳۹۱ بر اساس نیاز مبرم جامعه به معلمان مسلکی و متخصص در عرصۀ علوم طبیعی شروع به فعالیت کرد. این دیپارتمنت از آغاز فعالیت خود مأموریت دارد تا کادرهای علمی و آموزشی را تربیه نماید که با دانش مسلکی، تدریس مؤثر و آگاهی علمی لازم، بتوانند در تقویت نظام معارف کشور نقش سازنده و پایدار ایفا نمایند.

هدف اساسی دیپارتمنت بیولوژی، ارتقای سطح دانش نظری و عملی محصلان در زمینه‌های مختلف علوم حیاتی از جمله فیزیولوژی، ژنتیک، اکولوژی، میکروبیولوژی و بیوتکنالوژی می‌باشد. همچنان، این دیپارتمنت تلاش می‌نماید تا ظرفیت علمی و تحقیقاتی محصلان را در راستای شناخت محیط زیست، حفاظت از تنوع زیستی و درک پدیده‌های زیستی در ارتباط با توسعه پایدار افزایش دهد.

در کنار عرضه برنامه‌های آموزشی مطابق به نصاب تحصلی مقام محترم وزارت تحصیلات عالی، دیپارتمنت بیولوژی بر روش‌های نوین تدریس، کاربرد تکنالوژی آموزشی، و تحقیقات مسلکی تأکید می‌ورزد تا فارغ‌التحصیلانی آگاه، متعهد و توانمند را برای خدمت در مکاتب و نهادهای تعلیمی کشور آماده سازد.

۲. دیپارتمنت کیمیا

دیپارتمنت کیمیا پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال ۱۳۹۱ با هدف تربیه معلمان مسلکی در رشته کیمیا و پاسخ‌گویی به نیازهای روزافزون نظام معارف کشور شروع به فعالیت کرد. این دیپارتمنت مأموریت دارد تا محصلانی را آموزش دهد که با دانش نظری و مهارت عملی لازم در عرصه‌های کیمیا ، قادر به تدریس مؤثر در مکاتب و نهادهای آموزشی باشند.

دیپارتمنت کیمیا از آغاز فعالیت خود تلاش نموده است تا با به‌کارگیری روش‌های نوین تدریس، استفاده از وسایل لابراتواری و ترویج تفکر علمی، روحیۀ تحقیق و تجربه‌گرایی را در میان محصلان تقویت نماید. به همین منظور، برنامه‌های آموزشی این دیپارتمنت مطابق معیارهای وزارت تحصیلات عالی تدوین شده و بر تلفیق دانش نظری با مهارت‌های عملی تأکید دارد تا فارغ‌التحصیلان شایسته، آگاه و متعهد برای خدمت در عرصه تعلیم و تربیه کشور آماده گردند.

۳. دیپارتمنت ریاضی

دیپارتمنت ریاضی پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال ۱۳۹۳ با در نظر داشتن ضرورت روزافزون جامعه و نظام معارف کشور به معلمان مسلکی در عرصۀ ریاضیات ایجاد گردید. هدف اساسی این دیپارتمنت تربیهٔ کادرهای متخصص، آگاه و متعهد است که توانایی تدریس مؤثر مضامین ریاضی را در سطوح مختلف تعلیمی دارا باشند و بتوانند در ارتقای کیفیت آموزش در مکاتب سهم فعال ایفا کنند.

برنامه‌های آموزشی این دیپارتمنت بر مفاهیم اساسی ریاضیات متمرکز است و تلاش می‌گردد تا توانایی تحلیل منطقی، تفکر انتقادی و حل مسئله را در میان محصلان تقویت نماید.

دیپارتمنت ریاضی با استفاده از روش‌های نوین تدریس و ایجاد فضای آموزشی پویا، در جهت تربیت معلمان دارای مهارت‌های علمی، اخلاقی و حرفه‌ای فعالیت می‌نماید و همچون سایر بخش‌های پوهنحی، در تحقق اهداف ملی تعلیم و تربیه نقش مؤثر دارد.

4. دیپارتمنت فزیک

دیپارتمنت فزیک پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال ۱۳۹۳ با هدف پاسخ‌گویی به نیاز جامعه در تربیت معلمان مسلکی فزیک تأسیس گردید. این دیپارتمنت به عنوان یکی از بخش‌های علمی بنیادین، مأموریت دارد تا ظرفیت علمی و مهارتی محصلان را در درک قوانین طبیعت، پدیده‌های فزیکی و کاربردهای آن در زندگی روزمره و فناوری‌های نوین ارتقا دهد.

تمرکز آموزشی دیپارتمنت بر تلفیق دانش نظری و عملی است؛ به گونه‌ای که محصلان از طریق آموزش مفاهیم فزیک توانایی تحلیل پدیده‌ها و حل مسائل علمی را کسب نمایند.

دیپارتمنت فزیک با به‌کارگیری روش‌های آموزشی فعال، استفاده مؤثر از لابراتوارهای عملی و تشویق تحقیقات مسلکی، در راستای پرورش معلمان آگاه، خلاق و متعهد به ارزش‌های آموزشی گام برمی‌دارد و سهم مهمی در تحقق اهداف استراتیژیک پوهنحی تعلیم و تربیه ایفا می‌نماید.

5. دیپارتمنت انگلیسی

دیپارتمنت انگلیسی پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال ۱۳۹۳ با هدف ارتقای سطح مهارت‌های زبانی و تأمین نیاز مبرم نظام معارف کشور به معلمان مسلکی زبان انگلیسی تأسیس گردید. این دیپارتمنت مأموریت دارد تا محصلانی آگاه و توانمند را در عرصه تدریس زبان انگلیسی تربیه نماید که قادر باشند در بهبود کیفیت آموزش زبان و گسترش روابط علمی و فرهنگی نقش مؤثر ایفا کنند.

برنامه‌های آموزشی این دیپارتمنت شامل آموزش مهارت‌های اساسی زبان (شنیدن، گفتن، خواندن و نوشتن) در کنار مضامین تخصصی چون نحو، آواشناسی، ادبیات، روش تدریس و ترجمه می‌باشد.

دیپارتمنت انگلیسی با تکیه بر روش‌های نوین تدریس، استفاده از منابع معیاری و بهره‌گیری از تکنالوژی آموزشی، تلاش دارد تا معلمان مسلکی، متعهد و مسلط بر زبان بین‌المللی را برای خدمت در نهادهای تعلیمی کشور آماده سازد و در تحقق اهداف استراتیژیک پوهنحی سهم فعال داشته باشد.

6. دیپارتمنت دری

دیپارتمنت زبان و ادبیات دری پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال 1402 با هدف ترویج زبان و فرهنگ ملی، و تربیه معلمان مسلکی در عرصۀ زبان و ادبیات دری تأسیس گردید. این دیپارتمنت مأموریت دارد تا محصلانی را آموزش دهد که با دانش عمیق زبان‌شناسی، ادبیات کلاسیک و معاصر، دستور زبان، و فنون تدریس مجهز بوده و بتوانند در تقویت معارف و حفظ میراث فرهنگی ملت نقش سازنده ایفا نمایند.

تمرکز این دیپارتمنت بر پرورش توانایی‌های زبانی، نگارشی و فکری محصلان است تا آنان بتوانند به عنوان معلمان آگاه، زبان دری را در مکاتب و نهادهای آموزشی به گونه مؤثر تدریس کنند. دیپارتمنت به وسیله روش‌های نوین آموزشی، تحقیقات ادبی و مطالعات زبان‌شناسی، در جهت ارتقای جایگاه زبان دری در نظام آموزشی کشور گام‌های ارزنده برمی‌دارد.

7. دیپارتمنت پشتو

دیپارتمنت زبان و ادبیات پشتو پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال 1402 با درک ضرورت جامعه برای حفظ و ترویج زبان ملی پشتو و تربیه معلمان متخصص در این عرصه تأسیس گردید. هدف اساسی این دیپارتمنت، پرورش کادرهای علمی و آموزشی مسلط به زبان، ادبیات و دستور پشتو است تا در رشد سواد زبانی و تقویت همبستگی فرهنگی نقش فعال ایفا کنند.

برنامه‌های آموزشی دیپارتمنت شامل مضامین زبان‌شناسی، نحو، صرف، ادبیات کلاسیک و معاصر پشتو، روش تدریس و تحقیق ادبی است. دیپارتمنت پشتو با استفاده از رویکردهای نوین آموزشی و تشویق مطالعات تحقیقی در عرصۀ زبان و ادبیات، می‌کوشد تا معلمان باصلاحیت و متعهد به ارزش‌های فرهنگی و معارف کشور تربیه نماید و در تحقق اهداف استراتیژیک پوهنحی سهم مؤثر ادا کند.

8. دیپارتمنت علوم و فرهنگ اسلامی

دیپارتمنت فرهنگ و علوم اسلامی پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال ۱۴۰۴ با هدف ترویج ارزش‌های دینی، اعتقادی و فرهنگی جامعه اسلامی و تربیه معلمان آگاه و متخصص در عرصۀ معارف اسلامی تأسیس گردید. این دیپارتمنت مأموریت دارد تا محصلانی با دانش علمی، بینش فرهنگی و التزام اخلاقی تربیه نماید که بتوانند در روشن‌سازی افکار نسل جوان و تحکیم مبانی فرهنگ اسلامی در نظام تعلیمی کشور نقش فعال ایفا کنند.

برنامه‌های آموزشی این دیپارتمنت شامل مضامین اساسی علوم اسلامی چون تفسیر، حدیث، فقه، عقاید، اخلاق اسلامی و تاریخ تمدن اسلامی است. دیپارتمنت فرهنگ و علوم اسلامی با تأکید بر آموزش مبتنی بر تحقیق، گفت‌وگو و درک عمیق از اصول دین، می‌کوشد تا استادان و معلمان متعهد، بصیر و مؤثر را برای خدمت در مکاتب و جامعه اسلامی آماده سازد و در تحقق اهداف استراتیژیک پوهنحی سهم ارزنده داشته باشد.

تشکیل کارکنان

پوهنځی تعلیم و تربیه دارای یک  بست دوم کادری که شامل رئیس پوهنځی، و به تعداد هشت بست سوم که شامل آمرین دیپارتمنت ها، یک بست چهارم اداری، دو بست پنجم  اداری، و دو کارمند خدماتی میباشد.

پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس در سال 1403 هجری شمسی دارای بیست بست کادری سه بست اداری و دو بست کارکن خدماتی  استخدام شده می‌باشد. 

جدول () ذیل حاوی پرسونل استخدام شده پوهنځی تعلیم و تربیه بر اساس تشکیل به تفکیک بست‌های اداری و کادری می‌باشد.

جدول ‏0‑1احصائیه استادان و محصلین پوهنځی تعلیم و تربیه طی سال 1403

اعضای کادری	تعداد	کل محصلین	تعداد	اداری	تعداد
داکتر	1	پسر	131	بست 4	1
ماستر	13	دختر	0	بست 5	2
لیسانس	6			کارمند خدماتی	2
بورسیه ماستری و دکترا	4	نسبت استاد به محصل	0.1526
بست و اسناد طی مراحل	0
مجموعه	20
استادان ذکور	18
استادان اناث	2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جذب محصلان

شیوهٔ عمومی جذب محصلان:

جذب محصلان در پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس همه‌ساله از طریق امتحان کانکور سراسری که توسط اداره ملی امتحانات برگزار می‌گردد، صورت می‌پذیرد. متقاضیان پس از موفقیت در کانکور عمومی و اختصاصی مطابق نمره، اولویت انتخاب رشته و ظرفیت تعیین‌شده از سوی وزارت تحصیلات عالی و پوهنتون بادغیس، به این پوهنځی معرفی می‌گردند.​

روند تاریخی جذب محصلان:

پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس فعالیت اکادمیک خود را در سال 1391 با جذب 138 محصل (۹7 ذکور و 41 اناث) آغاز نموده است جدول (09) جذب محصلان را از ابتدا تاسیس پوهنحی الی اکنون نشان می دهد.​

بر اساس جدول فوق که درآن جذب محصلان در دیپارتمنت‌های مربوط پوهنځی تعلیم و تربیه مشاهده می گردد. این ارقام نشان می‌دهد که روند جذب محصلان جدیدالشمول در سال‌های اخیر نسبت به سال‌های قبلی سیر نزولی را تجربه کرده است.​

عوامل تأثیرگذار بر کاهش جذب

کاهش نسبی جذب محصلان در سال‌های اخیر، عمدتاً ناشی از محدودیت‌های زیر است:

• نبود لیلیه و امکانات رفاهی و ورزشی کافی برای محصلان.​
• نامناسب بودن سرک معیاری منتهی به پوهنتون و کمبود امکانات ترانسپورتی از مرکز شهر تا پوهنتون.​
• افزایش مهاجرت ها سبب کاهش میل فارغان مکاتب به ادامه تحصیل در سال‌های اخیر موجب کاهش تعداد محصلان این پوهنځی شده است.​

با وجود این مشکلات، پوهنځی تعلیم و تربیه در هم‌آهنگی با رهبری پوهنتون بادغیس و وزارت تحصیلات عالی تلاش دارد تا از طریق بهبود زیربناها، جلب بودجه انکشافی و ارتقای کیفیت خدمات آموزشی، زمینهٔ افزایش مجدد جذب محصلان را فراهم سازد. پیش‌بینی می‌شود که با تأیید و عملی‌شدن پلان استراتیژیک پوهنځی تعلیم و تربیه و تطبیق پروژه‌های انکشافی مربوط، روند جذب محصلان در سال‌های آینده سیر صعودی پیدا کند.​

ایجاد و انکشاف رشته‌ها

پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس متعهد است رشته‌ها و دیپارتمنت‌های را ایجاد و تقویت نماید که پاسخ‌گوی نیازهای مبرم جامعه و بازار کار در سکتور تعلیم و تربیه باشد. در تدوین و بازنگری برنامه‌های جذب، ظرفیت هر دیپارتمنت، امکانات لابراتواری، نیاز ساحات تعلیم و تربیه­ی ولایت بادغیس و پالیسی‌های ملی تعلیم و تربیه مدنظر گرفته می‌شود.

 

جدول ‑09.جذب محصلین در سال‌های مختلف

مجموعه	تعداد محصلین اناث	تعداد محصلین ذکور	سال
138	41	97	1391
120	20	100	1392
122	20	102	1393
160	22	138	1394
136	35	101	1395
128	31	97	1396
106	39	67	1397
126	32	94	1398
126	43	83	1399
121	45	76	1400
48	11	37	1401
66	0	66	1402
19	0	19	1403
68	0	68	1404

 

زیربناها

معلومات در رابطه به زیر بناهای پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس:

1. ریاست پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس تعمیر تدریسی و اداری جهت پشبرد امورات تدریسی و اداری خود ندارد. و فعلاً از تعمیر تدریسی پوهنحی زراعت جهت پیشبرد امورات خود استفاده می نماید.

 

فصل دوم

دیدگاه، رسالت، ارزش‌ها و اهداف پوهنځی تعلیم و تربیه

ديــدگاه (Vision)

پوهنخی تعلیم وتربیه پوهنتون بادغیس با داشتن نیروی انسانی جوان متدین متخصص و پر تلاش می خواهد که در پرتو ارزش های اسلامی و ملی جوانان متعهد متخصص و معلمان مسلکی را تربیه و تقدیم جامعه نماید

ماموریت (Mission)

پوهنحی تعلیم وتربیه با در نظر داشت ارزش های اسلامی و اکادمیک. منابع ملی و رعایت اصول مسلکی انجام تحقیقات علمی تربیه کاردهای متخصص متعهد و اخلاص مند را به منظور ارائه خدمات اکادمیک معیاری در رشته های علوم ساینس ( بیولوژی. کیمیا. ریاضی و فزیک) و زبان ادبیات ( انگلیسی. پشتو و دری) در سطح ملی را رسالت خویش می داند.

ارزش­ها (Values)

1. حفظ  ارتقاء ارزش‌های اسلامی، ملی، انسانی و اکادمیک؛
2. پاسخ گویی به نیازهای علمی و تحقیقی جامعه؛
3. ایجاد زمینه و بستر مناسب برای پذیرش خلاقیت و نوآوری؛
4. مسئولیت پذیری و پاسخ گویی مناسب؛
5. تحکیم اصل شایسته سالاری؛
6. تقویت روحیه کار گروپی؛
7. تحکیم روحیه قانون مداری؛

اهداف اصلی راهبردی( استراتیژیک) پوهنځی تعلیم و تربیه

پوهنځی تعلیم و تربیه جهت تحقق دیدگاه و مأموریت خویش، اهداف ذیل را در مطابقت با پلان راهبردی (استراتیژیک) پوهنتون بادغیس برای ۵ سال ساخته شده که ۲ سال آن سپری گردیده و در ۳ سال آینده تعقیب می‌نماید:

1. در راستای توسعه برنامه‌های علمی در مقطع لیسانس:
   تربیه کادرهای مسلکی و متخصص در رشته‌های مختلف تعلیم و تربیه به سویه لیسانس، متناسب با نیازمندی‌های نظام تعلیمی، معارف و جامعه.
2.  در راستای بهبود کیفیت و کسب اعتبار اکادمیک:
   تطبیق معیارهای تضمین کیفیت و اعتباردهی در تمامی دیپارتمنت‌ها جهت مبدل ساختن پوهنځی تعلیم و تربیه به یک نهاد تحصیلی معیاری و با اعتبار ملی و بین‌المللی.
3. در راستای انکشاف برنامه‌های تحقیقات علمی:
   راه‌اندازی و انکشاف برنامه‌های تحقیقاتی کاربردی در بخش تعلیم و تربیه، روان‌شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی جهت حل معضلات نظام تعلیمی و ارتقای جایگاه علمی پوهنځی.
4. در راستای انکشاف زیرساخت‌ها و بهبود تکنالوژی معلوماتی:
   توسعه و تجهیز لابراتوارهای، صنوف درسی و سیستم‌های آنلاین با تکنالوژی نوین جهت بهبود کیفیت تدریس، آموزش عملی و یادگیری دیجیتال.
5. در راستای توسعه روابط و توأمیت‌ها:
   عقد تفاهم‌نامه‌ها و ایجاد توأمیت‌های علمی با پوهنځی‌های تعلیم و تربیه دیگر، سکتور معارف، موسسات بین‌المللی و NGO های تعلیمی جهت تبادل تجارب، مواد درسی و جذب حمایت‌های تخنیکی.
6. در راستای ارتقای ظرفیت کادر علمی و کارمندان:
   فراهم‌سازی زمینه برای ادامه تحصیل استادان در مقاطع ماستری و دکترا در رشته‌های تعلیم و تربیه، و برگزاری ورکشاپ‌های ارتقای ظرفیت مسلکی برای کارمندان اداری و آموزشی.
7. در راستای بهبود سیستم اداره و افزایش تشکیل:
   جذب کادرهای علمی نخبه در حوزه تعلیم و تربیه، تلاش جهت بلند بردن تشکیل بست‌های اداری و خدماتی مورد نیاز جهت ارائه خدمات موثر علمی، تربیتی و اداری به محصلان، معلمان و مراجعین.

برنامه‌های آینده پوهنځی تعلیم و تربیه

پوهنځی تعلیم و تربیه به عنوان یکی از بخش‌های کلیدی پوهنتون بادغیس، خود را ملزم می‌داند تا در راستای تحقق دیدگاه و مأموریت پوهنتون حرکت نماید. لذا برنامه‌های عملیاتی ۳ سال آینده‌ی این پوهنځی دقیقاً «تحت چتر» برنامه‌های ده‌گانه پوهنتون بادغیس به شرح ذیل تدوین گردیده است:

1. انکشاف تحقیقات، تولید علم و نوآوری:

در راستای برنامه پوهنتون جهت تجهیز مرکز تحقیقات و لابراتوارها، پوهنځی تعلیم و تربیه اقدامات ذیل را روی دست دارد:

• فعال‌سازی و تجهیز لابراتوارها: تجهیز تخصصی لابراتوارهای دیپارتمنت‌های این پوهنحی، روان‌شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی که در متن پلان پوهنتون به عنوان اولویت ذکر شده است.
• تحقیقات کاربردی: اجرای پروژه‌های تحقیقاتی روی روش‌های تدریس نوین و چالش‌های تعلیمی بادغیس جهت حل مشکلات معلمان و شاگردان (تولید علم).
• نشر مقالات: تشویق استادان به نشر مقالات علمی در مجله علمی پوهنتون و ژورنال‌های بین‌المللی با انجام تحقیقات در سیناتوریوم‌های تربیتی پوهنځی.

۲. اداره و رهبری، ایجاد سیستم و محو فساد

همگام با هدف پوهنتون برای حاکمیت قانون و شفافیت:

• دیجیتال‌سازی سوابق: ثبت الکترونیکی نمرات و سوابق محصلین در دیتابیس HEMIS وزارت تحصیلات عالی جهت جلوگیری از هرگونه دستکاری و فساد.
• نظارت اداری: برگزاری منظم جلسات شورای علمی و اداری پوهنځی و مستندسازی تصامیم جهت پاسخگویی شفاف به مراجع ذیصلاح.

۳. بازنگری، انکشاف و تدوین نصاب‌ها

مطابق برنامه پوهنتون برای همگامی با نیاز جامعه:

• بازنگری مفردات درسی: آپدیت نمودن نصاب درسی دیپارتمنت‌ها با تمرکز بر تعلیم و تربیه نوین متناسب با اقلیم فرهنگی و اجتماعی بادغیس.
• نیازسنجی بازار کار: برگزاری جلسات با ریاست معارف ولایت بادغیس و مدارس جهت شناسایی مهارت‌های مورد نیاز معلمان و گنجانیدن آن در نصاب تحصیلی.

۴. نظارت، ارزیابی و بهبود کیفیت

در راستای هدف پوهنتون برای کسب اعتبار اکادمیک:

• ارزیابی خودی: اجرای پروسه ارزیابی خودی در سطح دیپارتمنت‌ها و پوهنځی به صورت سالانه.
• تکمیل اسناد: تکمیل دوسیه‌های تضمین کیفیت دیپارتمنت‌ها و رفع نواقص جهت سپری نمودن مراحل اعتباردهی همگام با پوهنتون.

 

 

۵. انکشاف و بهبود آموزش الکترونیکی

همسو با استراتیژی پوهنتون در بخش تکنالوژی:

• تولید محتوای دیجیتال: تهیه لکچر نوت‌های دیجیتال و مونوگراف‌های الکترونیکی در حوزه تعلیم و تربیه و اشتراک‌گذاری آن با محصلین.
• ارتقای مهارت‌ها: برگزاری ورکشاپ‌های آموزشی برای محصلین جهت استفاده از منابع آنلاین تعلیمی و کتابخانه الکترونیکی پوهنتون.

۶. توسعه، بهبود و تجهیز زیرساخت‌ها

این بخش دقیقاً مبتنی بر پروژه‌های اختصاصی تعلیم و تربیه که در پلان پوهنتون (بخش زیربناها) ذکر شده بود، تنظیم شده است:

• احداث جمنازیوم ورزشی: پیگری و نظارت بر اعمار یک باب جمنازیوم ورزشی برای پوهنځی تعلیم و تربیه.
• احداث یک باب تعمیر لابراتوار: پیگیری و نظارت بر اعمار یک باب تعمیر معیاری برای لابراتوار پوهنحی تعلیم و تربیه
• فضای آموزشی: سهم‌گیری فعال پوهنځی تعلیم و تربیه در توسعه صحن آموزشی پوهنتون، غرس نهال و نظارت بر سیستم‌های یادگیری تعاملی.

۷. ارتقای ظرفیت اعضای کادر علمی و کارمندان

مطابق جدول جذب و ارتقای ظرفیت پوهنتون:

• تحصیلات عالی: اعزام اعضای کادر علمی پوهنځی تعلیم و تربیه به مقاطع ماستری و دکتورا.
• ارتقای مسلکی: معرفی لابرانت‌ها به دوره‌های آموزشی تخصصی در حوزه تعلیم و تربیه.

۸. بازنگری و تدوین اسناد تقنینی و تخنیکی

• طرزالعمل‌های داخلی: تدوین لوایح داخلی برای استفاده موثر و مصئون از لابراتوارها و سیناتوریوم‌های تربیتی.
• تطبیق قوانین: تطبیق دقیق لایحه امتحانات و سایر مقرره‌های وزارت تحصیلات عالی در سطح پوهنځی.

۹. توسعه و بهبود روابط با نهادهای اکادمیک و غیراکادمیک

• توأمیت‌ها: امضای تفاهم‌نامه‌های همکاری با ریاست معارف ولایت بادغیس و موسسات همکار داخلی و خارجی در بخش تعلیم و تربیه.
• ارتباط با معلمان دعوت از معلمان ممتاز و با تجربه جهت تبادل تجربیات با محصلین و اساتید.

۱۰. دسترسی عادلانه و عرضه خدمات به محصلان

• کارهای عملی: فراهم‌سازی زمینه کارهای عملی و ساحوی برای محصلین در سیناتوریوم‌های تربیتی و مدارس همکار.
• راهنمایی تحصیلی: فعال‌سازی کمیته‌های نظم و دسیپلین و مشاوره تحصیلی برای حمایت از محصلین جدیدالشمول.

جذب محصلان

شیوهٔ عمومی جذب محصلان:

جذب محصلان در پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس همه‌ساله از طریق امتحان کانکور سراسری که توسط اداره ملی امتحانات برگزار می‌گردد، صورت می‌پذیرد. متقاضیان پس از موفقیت در کانکور عمومی و اختصاصی مطابق نمره، اولویت انتخاب رشته و ظرفیت تعیین‌شده از سوی وزارت تحصیلات عالی و پوهنتون بادغیس، به این پوهنځی معرفی می‌گردند.​

روند تاریخی جذب محصلان:

پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس فعالیت اکادمیک خود را در سال 1391 با جذب 138 محصل (۹7 ذکور و 41 اناث) آغاز نموده است جدول (09) جذب محصلان را از ابتدا تاسیس پوهنحی الی اکنون نشان می دهد.​

بر اساس جدول فوق که درآن جذب محصلان در دیپارتمنت‌های مربوط پوهنځی تعلیم و تربیه مشاهده می گردد. این ارقام نشان می‌دهد که روند جذب محصلان جدیدالشمول در سال‌های اخیر نسبت به سال‌های قبلی سیر نزولی را تجربه کرده است.​

عوامل تأثیرگذار بر کاهش جذب

کاهش نسبی جذب محصلان در سال‌های اخیر، عمدتاً ناشی از محدودیت‌های زیر است:

• نبود لیلیه و امکانات رفاهی و ورزشی کافی برای محصلان.​
• نامناسب بودن سرک معیاری منتهی به پوهنتون و کمبود امکانات ترانسپورتی از مرکز شهر تا پوهنتون.​
• افزایش مهاجرت ها سبب کاهش میل فارغان مکاتب به ادامه تحصیل در سال‌های اخیر موجب کاهش تعداد محصلان این پوهنځی شده است.​

با وجود این مشکلات، پوهنځی تعلیم و تربیه در هم‌آهنگی با رهبری پوهنتون بادغیس و وزارت تحصیلات عالی تلاش دارد تا از طریق بهبود زیربناها، جلب بودجه انکشافی و ارتقای کیفیت خدمات آموزشی، زمینهٔ افزایش مجدد جذب محصلان را فراهم سازد. پیش‌بینی می‌شود که با تأیید و عملی‌شدن پلان استراتیژیک پوهنځی تعلیم و تربیه و تطبیق پروژه‌های انکشافی مربوط، روند جذب محصلان در سال‌های آینده سیر صعودی پیدا کند.​

ایجاد و انکشاف رشته‌ها

پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس متعهد است رشته‌ها و دیپارتمنت‌های را ایجاد و تقویت نماید که پاسخ‌گوی نیازهای مبرم جامعه و بازار کار در سکتور تعلیم و تربیه باشد. در تدوین و بازنگری برنامه‌های جذب، ظرفیت هر دیپارتمنت، امکانات لابراتواری، نیاز ساحات تعلیم و تربیه­ی ولایت بادغیس و پالیسی‌های ملی تعلیم و تربیه مدنظر گرفته می‌شود.

 

جدول ‑09.جذب محصلین در سال‌های مختلف

مجموعه	تعداد محصلین اناث	تعداد محصلین ذکور	سال
138	41	97	1391
120	20	100	1392
122	20	102	1393
160	22	138	1394
136	35	101	1395
128	31	97	1396
106	39	67	1397
126	32	94	1398
126	43	83	1399
121	45	76	1400
48	11	37	1401
66	0	66	1402
19	0	19	1403
68	0	68	1404

 

زیربناها

معلومات در رابطه به زیر بناهای پوهنځی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس:

1. ریاست پوهنحی تعلیم و تربیه پوهنتون بادغیس تعمیر تدریسی و اداری جهت پشبرد امورات تدریسی و اداری خود ندارد. و فعلاً از تعمیر تدریسی پوهنحی زراعت جهت پیشبرد امورات خود استفاده می نماید.

 

فصل دوم

دیدگاه، رسالت، ارزش‌ها و اهداف پوهنځی تعلیم و تربیه

ديــدگاه (Vision)

پوهنخی تعلیم وتربیه پوهنتون بادغیس با داشتن نیروی انسانی جوان متدین متخصص و پر تلاش می خواهد که در پرتو ارزش های اسلامی و ملی جوانان متعهد متخصص و معلمان مسلکی را تربیه و تقدیم جامعه نماید

ماموریت (Mission)

پوهنحی تعلیم وتربیه با در نظر داشت ارزش های اسلامی و اکادمیک. منابع ملی و رعایت اصول مسلکی انجام تحقیقات علمی تربیه کاردهای متخصص متعهد و اخلاص مند را به منظور ارائه خدمات اکادمیک معیاری در رشته های علوم ساینس ( بیولوژی. کیمیا. ریاضی و فزیک) و زبان ادبیات ( انگلیسی. پشتو و دری) در سطح ملی را رسالت خویش می داند.

ارزش­ها (Values)

1. حفظ  ارتقاء ارزش‌های اسلامی، ملی، انسانی و اکادمیک؛
2. پاسخ گویی به نیازهای علمی و تحقیقی جامعه؛
3. ایجاد زمینه و بستر مناسب برای پذیرش خلاقیت و نوآوری؛
4. مسئولیت پذیری و پاسخ گویی مناسب؛
5. تحکیم اصل شایسته سالاری؛
6. تقویت روحیه کار گروپی؛
7. تحکیم روحیه قانون مداری؛

اهداف اصلی راهبردی( استراتیژیک) پوهنځی تعلیم و تربیه

پوهنځی تعلیم و تربیه جهت تحقق دیدگاه و مأموریت خویش، اهداف ذیل را در مطابقت با پلان راهبردی (استراتیژیک) پوهنتون بادغیس برای ۵ سال ساخته شده که ۲ سال آن سپری گردیده و در ۳ سال آینده تعقیب می‌نماید:

1. در راستای توسعه برنامه‌های علمی در مقطع لیسانس:
   تربیه کادرهای مسلکی و متخصص در رشته‌های مختلف تعلیم و تربیه به سویه لیسانس، متناسب با نیازمندی‌های نظام تعلیمی، معارف و جامعه.
2.  در راستای بهبود کیفیت و کسب اعتبار اکادمیک:
   تطبیق معیارهای تضمین کیفیت و اعتباردهی در تمامی دیپارتمنت‌ها جهت مبدل ساختن پوهنځی تعلیم و تربیه به یک نهاد تحصیلی معیاری و با اعتبار ملی و بین‌المللی.
3. در راستای انکشاف برنامه‌های تحقیقات علمی:
   راه‌اندازی و انکشاف برنامه‌های تحقیقاتی کاربردی در بخش تعلیم و تربیه، روان‌شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی جهت حل معضلات نظام تعلیمی و ارتقای جایگاه علمی پوهنځی.
4. در راستای انکشاف زیرساخت‌ها و بهبود تکنالوژی معلوماتی:
   توسعه و تجهیز لابراتوارهای، صنوف درسی و سیستم‌های آنلاین با تکنالوژی نوین جهت بهبود کیفیت تدریس، آموزش عملی و یادگیری دیجیتال.
5. در راستای توسعه روابط و توأمیت‌ها:
   عقد تفاهم‌نامه‌ها و ایجاد توأمیت‌های علمی با پوهنځی‌های تعلیم و تربیه دیگر، سکتور معارف، موسسات بین‌المللی و NGO های تعلیمی جهت تبادل تجارب، مواد درسی و جذب حمایت‌های تخنیکی.
6. در راستای ارتقای ظرفیت کادر علمی و کارمندان:
   فراهم‌سازی زمینه برای ادامه تحصیل استادان در مقاطع ماستری و دکترا در رشته‌های تعلیم و تربیه، و برگزاری ورکشاپ‌های ارتقای ظرفیت مسلکی برای کارمندان اداری و آموزشی.
7. در راستای بهبود سیستم اداره و افزایش تشکیل:
   جذب کادرهای علمی نخبه در حوزه تعلیم و تربیه، تلاش جهت بلند بردن تشکیل بست‌های اداری و خدماتی مورد نیاز جهت ارائه خدمات موثر علمی، تربیتی و اداری به محصلان، معلمان و مراجعین.

برنامه‌های آینده پوهنځی تعلیم و تربیه

پوهنځی تعلیم و تربیه به عنوان یکی از بخش‌های کلیدی پوهنتون بادغیس، خود را ملزم می‌داند تا در راستای تحقق دیدگاه و مأموریت پوهنتون حرکت نماید. لذا برنامه‌های عملیاتی ۳ سال آینده‌ی این پوهنځی دقیقاً «تحت چتر» برنامه‌های ده‌گانه پوهنتون بادغیس به شرح ذیل تدوین گردیده است:

1. انکشاف تحقیقات، تولید علم و نوآوری:

در راستای برنامه پوهنتون جهت تجهیز مرکز تحقیقات و لابراتوارها، پوهنځی تعلیم و تربیه اقدامات ذیل را روی دست دارد:

• فعال‌سازی و تجهیز لابراتوارها: تجهیز تخصصی لابراتوارهای دیپارتمنت‌های این پوهنحی، روان‌شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی که در متن پلان پوهنتون به عنوان اولویت ذکر شده است.
• تحقیقات کاربردی: اجرای پروژه‌های تحقیقاتی روی روش‌های تدریس نوین و چالش‌های تعلیمی بادغیس جهت حل مشکلات معلمان و شاگردان (تولید علم).
• نشر مقالات: تشویق استادان به نشر مقالات علمی در مجله علمی پوهنتون و ژورنال‌های بین‌المللی با انجام تحقیقات در سیناتوریوم‌های تربیتی پوهنځی.

۲. اداره و رهبری، ایجاد سیستم و محو فساد

همگام با هدف پوهنتون برای حاکمیت قانون و شفافیت:

• دیجیتال‌سازی سوابق: ثبت الکترونیکی نمرات و سوابق محصلین در دیتابیس HEMIS وزارت تحصیلات عالی جهت جلوگیری از هرگونه دستکاری و فساد.
• نظارت اداری: برگزاری منظم جلسات شورای علمی و اداری پوهنځی و مستندسازی تصامیم جهت پاسخگویی شفاف به مراجع ذیصلاح.

۳. بازنگری، انکشاف و تدوین نصاب‌ها

مطابق برنامه پوهنتون برای همگامی با نیاز جامعه:

• بازنگری مفردات درسی: آپدیت نمودن نصاب درسی دیپارتمنت‌ها با تمرکز بر تعلیم و تربیه نوین متناسب با اقلیم فرهنگی و اجتماعی بادغیس.
• نیازسنجی بازار کار: برگزاری جلسات با ریاست معارف ولایت بادغیس و مدارس جهت شناسایی مهارت‌های مورد نیاز معلمان و گنجانیدن آن در نصاب تحصیلی.

۴. نظارت، ارزیابی و بهبود کیفیت

در راستای هدف پوهنتون برای کسب اعتبار اکادمیک:

• ارزیابی خودی: اجرای پروسه ارزیابی خودی در سطح دیپارتمنت‌ها و پوهنځی به صورت سالانه.
• تکمیل اسناد: تکمیل دوسیه‌های تضمین کیفیت دیپارتمنت‌ها و رفع نواقص جهت سپری نمودن مراحل اعتباردهی همگام با پوهنتون.

۵. انکشاف و بهبود آموزش الکترونیکی

همسو با استراتیژی پوهنتون در بخش تکنالوژی:

• تولید محتوای دیجیتال: تهیه لکچر نوت‌های دیجیتال و مونوگراف‌های الکترونیکی در حوزه تعلیم و تربیه و اشتراک‌گذاری آن با محصلین.
• ارتقای مهارت‌ها: برگزاری ورکشاپ‌های آموزشی برای محصلین جهت استفاده از منابع آنلاین تعلیمی و کتابخانه الکترونیکی پوهنتون.

۶. توسعه، بهبود و تجهیز زیرساخت‌ها

این بخش دقیقاً مبتنی بر پروژه‌های اختصاصی تعلیم و تربیه که در پلان پوهنتون (بخش زیربناها) ذکر شده بود، تنظیم شده است:

• احداث جمنازیوم ورزشی: پیگری و نظارت بر اعمار یک باب جمنازیوم ورزشی برای پوهنځی تعلیم و تربیه.
• احداث یک باب تعمیر لابراتوار: پیگیری و نظارت بر اعمار یک باب تعمیر معیاری برای لابراتوار پوهنحی تعلیم و تربیه
• فضای آموزشی: سهم‌گیری فعال پوهنځی تعلیم و تربیه در توسعه صحن آموزشی پوهنتون، غرس نهال و نظارت بر سیستم‌های یادگیری تعاملی.

۷. ارتقای ظرفیت اعضای کادر علمی و کارمندان

مطابق جدول جذب و ارتقای ظرفیت پوهنتون:

• تحصیلات عالی: اعزام اعضای کادر علمی پوهنځی تعلیم و تربیه به مقاطع ماستری و دکتورا.
• ارتقای مسلکی: معرفی لابرانت‌ها به دوره‌های آموزشی تخصصی در حوزه تعلیم و تربیه.

۸. بازنگری و تدوین اسناد تقنینی و تخنیکی

• طرزالعمل‌های داخلی: تدوین لوایح داخلی برای استفاده موثر و مصئون از لابراتوارها و سیناتوریوم‌های تربیتی.
• تطبیق قوانین: تطبیق دقیق لایحه امتحانات و سایر مقرره‌های وزارت تحصیلات عالی در سطح پوهنځی.

۹. توسعه و بهبود روابط با نهادهای اکادمیک و غیراکادمیک

• توأمیت‌ها: امضای تفاهم‌نامه‌های همکاری با ریاست معارف ولایت بادغیس و موسسات همکار داخلی و خارجی در بخش تعلیم و تربیه.
• ارتباط با معلمان دعوت از معلمان ممتاز و با تجربه جهت تبادل تجربیات با محصلین و اساتید.

۱۰. دسترسی عادلانه و عرضه خدمات به محصلان

• کارهای عملی: فراهم‌سازی زمینه کارهای عملی و ساحوی برای محصلین در سیناتوریوم‌های تربیتی و مدارس همکار.
• راهنمایی تحصیلی: فعال‌سازی کمیته‌های نظم و دسیپلین و مشاوره تحصیلی برای حمایت از محصلین جدیدالشمول.

• جهت دریافت مکمل پلان راهبردی پوهنحی تعلیم وتربیه پوهنتون بادغیس وارد لینک ذیل شده ، PDF فائل را دانلود نمائید.

https://basu.edu.af/sites/default/files/2026-08/%D9%BE%D9%84%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%8C%DA%98%D9%90%DB%8C%DA%A9%20%D9%BE%D9%88%D9%87%D9%86%D8%AD%DB%8C%20%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%85%20%D9%88%20%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%87%20%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%20%D8%B4%D8%AF%D9%87%20%28Autosaved%29.pdf